7 Bestuur, organisatie en financiën

Goede dienstverlening begint bij toegankelijkheid, duidelijkheid en een overheid die bereikbaar is wanneer inwoners haar nodig hebben. We vinden het belangrijk dat inwoners weten waar zij terecht kunnen met vragen, ideeën of zorgen en ervaren dat zij op een prettige manier worden geholpen.

Digitale dienstverlening wordt steeds belangrijker, maar persoonlijk contact blijft beschikbaar waar inwoners daar behoefte aan hebben. We zorgen dat dienstverlening toegankelijk, begrijpelijk en laagdrempelig blijft. Openingstijden en bereikbaarheid stemmen we af op de behoefte van inwoners.

Dienstverlening is nooit af. We meten hoe inwoners onze dienstverlening waarderen en vertalen inzichten naar verbeteringen. Servicenormen bieden duidelijkheid over wat inwoners van ons mogen verwachten. Innovatie en digitalisering benutten we om dienstverlening slimmer en beter aan te laten sluiten op wat inwoners nodig hebben.

Deze bestuursperiode ontwikkelen we een nieuwe visie op dienstverlening voor Nissewaard. We kijken naar ervaringen en goede voorbeelden uit andere gemeenten en naar de visie die vanuit de VNG wordt ontwikkeld. Landelijk wordt steeds meer nadruk gelegd op collectivisering en standaardisering. Zo wordt het makkelijker voor gemeenten om gezamenlijke dienstverleningsconcepten te ontwikkelen en om de dienstverlening verder te digitaliseren.

Onze medewerkers zetten zich iedere dag in voor inwoners en ondernemers. Helaas zien we dat agressie en ongewenst gedrag richting medewerkers toenemen. Dat vinden wij onacceptabel. Medewerkers moeten hun werk veilig en zorgvuldig kunnen uitvoeren. Waar nodig treffen we maatregelen om een veilige werkomgeving te waarborgen.

We maken Nissewaard samen. Daarom betrekken we inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties vroegtijdig bij ontwikkelingen die invloed hebben op hun leefomgeving.

Participatie blijft een belangrijk onderdeel van onze manier van werken. Het participatiekompas blijft richting geven aan hoe we participatie organiseren. Bij participatietrajecten, bijvoorbeeld als gevolg van de Omgevingswet, die extern worden begeleid blijft de gemeente betrokken en zichtbaar aanwezig. We organiseren participatie toegankelijk en laagdrempelig. Heldere verwachtingen vinden we belangrijk. We maken duidelijk waar ruimte is om mee te denken, waar keuzes al zijn gemaakt en waar de verantwoordelijkheid van de overheid ligt.

Participatie betekent niet automatisch dat iedere wens of ieder idee kan worden overgenomen. Als overheid dienen we het algemeen belang en maken we afwegingen waarin verschillende belangen samenkomen. Juist daarom vinden we het belangrijk open te zijn over keuzes en eerlijk uit te leggen hoe besluiten tot stand komen.

Om participatie verder te versterken ontwikkelen we deze bestuursperiode een praktische werkwijzer als aanvulling op bestaande kaders. Deze werkwijzer biedt concrete handvatten voor inwoners, initiatiefnemers en de gemeentelijke organisatie over het organiseren van participatie. In de werkwijzer besteden we aandacht aan het doel, de vorm, het niveau en de mate van participatie. We zetten verschillende vormen van participatie in, waaronder digitale mogelijkheden, zodat inwoners op verschillende manieren kunnen meedenken en bijdragen.

Binnen Nissewaard verschillen buurten en wijken van elkaar. Daarom kiezen we waar nodig voor maatwerk. In gebieden waar grote opgaven samenkomen en we vanuit de New Town-opgave werken aan vernieuwing van buurten en wijken, ontwikkelen we samen met inwoners passende en vernieuwende vormen van participatie, zoals een burgerplatform of een klankbordgroep, die aansluiten bij de wijk en de mensen die er wonen.

Een betrouwbare overheid staat voor openheid, duidelijke informatie en een zorgvuldige omgang met gegevens en informatie. Inwoners moeten kunnen vertrouwen op een overheid die transparant is over keuzes, informatie goed beheert en meebeweegt met nieuwe ontwikkelingen en technologie.

Openheid en transparantie dragen bij aan vertrouwen in de overheid. We informeren inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties zorgvuldig en leggen duidelijk uit waarom keuzes worden gemaakt. Samen met de gemeenteraad werken we aan een open en transparante bestuurscultuur.

Als gemeente voeren we de Wet open overheid uit en geven we invulling aan actieve openbaarmaking. Openbaarheid draagt bij aan een betrouwbare overheid. Tegelijk zien we dat Woo-verzoeken en de uitvoering van wet- en regelgeving steeds meer capaciteit vragen van onze organisatie.

Een transparante overheid betekent niet alleen informatie beschikbaar stellen. Het vraagt om een eerlijke uitleg over keuzes die worden gemaakt en de afwegingen die daarbij horen. Raad, college en organisatie vervullen hierin ieder een eigen rol. Samen zorgen we voor een overheid die inzicht geeft in keuzes, uitlegt hoe afwegingen tot stand komen en duidelijk is over wat wel en niet kan.

In een tijd waarin informatie zich via (sociale) media snel verspreidt, zien we dat berichten niet altijd volledig zijn of de inhoud van besluiten niet altijd recht doen. Daarom blijven we investeren in heldere en toegankelijke communicatie, zodat inwoners beschikken over betrouwbare informatie en inzicht hebben in de keuzes die worden gemaakt. Een zorgvuldige omgang met informatie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van overheid, volksvertegenwoordigers en samenleving. We leren van ervaringen van andere gemeenten hoe we onze informatievoorziening verder kunnen versterken en blijven aandacht houden voor de kwaliteit van het publieke debat.

Digitalisering verandert onze samenleving in hoog tempo. Inwoners verwachten steeds vaker snelle, toegankelijke en digitale dienstverlening. Ook technologische ontwikkelingen, data en kunstmatige intelligentie veranderen de manier waarop gemeenten werken. Wij benutten deze ontwikkelingen en gaan tegelijkertijd zorgvuldig om met kansen en risico’s. Nieuwe technologie biedt kansen om dienstverlening te verbeteren, processen efficiënter te organiseren en medewerkers beter te ondersteunen in hun werk. Een samenleving die snel verandert vraagt vernieuwing van de overheid. Als we niet meebewegen raken we achterop.

De komende jaren zetten we verdere stappen richting meer datagedreven werken. Goede informatie helpt ontwikkelingen beter te volgen, keuzes beter te onderbouwen en middelen doelgericht in te zetten. Innovatie, data en digitalisering helpen ons om als gemeente toekomstbestendig te blijven.

Digitale dreigingen en cyberrisico’s nemen toe. Gemeenten worden steeds afhankelijker van digitale systemen en informatie. Dat maakt organisaties kwetsbaarder. Informatieveiligheid en digitale weerbaarheid krijgen blijvend aandacht. We zetten in op een veilige digitale werkomgeving, het beschermen van gegevens en systemen en het versterken van bewustwording binnen de organisatie. Medewerkers spelen hierin een belangrijke rol. We onderzoeken wat ten opzichte van de huidige inzet eventueel aanvullend nodig is om de gemeente en de gemeentelijke organisatie digitaal toekomstbestendig te maken.

Een betrouwbare overheid begint bij een informatiehuishouding die op orde is. Informatie moet goed vindbaar, betrouwbaar en duurzaam toegankelijk zijn. We werken verder aan een informatiehuishouding die op orde komt én op orde blijft. Goede archivering en informatiebeheer zijn onmisbaar voor dienstverlening, transparantie, verantwoording en het behoud van informatie voor de toekomst.

De komende periode versterken we onze informatievoorziening verder en zorgen we dat informatie duurzaam toegankelijk blijft. Het Regionaal Historisch Centrum (streekarchief) vervult hierin een belangrijke rol. Met de toetreding van Goeree-Overflakkee is een nieuwe organisatie ontstaan. De komende periode staan teamvorming en verdere harmonisatie van processen centraal. De huidige huisvesting voldoet niet meer aan de eisen van deze tijd. De ontwikkeling van de nieuwe locatie in Hellevoetsluis vormt een belangrijke stap richting een toekomstbestendige archieffunctie en informatievoorziening voor de regio.

Veel opgaven waar Nissewaard voor staat houden niet op bij de gemeentegrens. Woningbouw, bereikbaarheid, economie, energie, zorg, leefbaarheid en de uitdagingen van onze New Town-opgave vragen steeds vaker om samenwerking over gemeentegrenzen heen. Samenwerking is daarbij geen doel op zich, maar een middel om resultaten te bereiken voor inwoners en ondernemers.

We kiezen bewust voor samenwerking waar dit meerwaarde heeft voor Nissewaard. Niet samenwerken om het samenwerken, maar samenwerken vanuit inhoud, gezamenlijke belangen en concrete resultaten voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties.

Samen met het Rijk, de provincie Zuid-Holland, regiogemeenten, de Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH), het Havenbedrijf Rotterdam, maatschappelijke partners, ondernemers en andere overheden werken we aan de opgaven van vandaag en morgen. De samenwerking binnen Voorne-Putten en de Zuid-Hollandse Eilanden is van grote waarde. Met gemeenten zoals Voorne aan Zee en Goeree-Overflakkee delen we niet alleen een regio, maar ook gezamenlijke belangen en opgaven. Een goede bereikbaarheid van Nissewaard is daarbij een belangrijk aandachtspunt. Bereikbaarheid is van grote invloed op wonen, werken, onderwijs, economie en leefbaarheid.

Voor Nissewaard blijft de inzet op de New Town Alliantie van groot belang. Samen met andere groeikernen trekken we op om vraagstukken rondom woningbouw, leefbaarheid, voorzieningen, bereikbaarheid en de vervangingsopgave steviger onder de aandacht te brengen. De samenwerking binnen de Regio Deal Zuid-Hollandse Delta laat zien wat regionale samenwerking kan opleveren. Samen met gemeenten, ondernemers en onderwijsinstellingen bouwen we aan brede welvaart, economische ontwikkeling, leefbaarheid, een sterke fysieke leefomgeving en samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven.

We zetten actief in op lobby, het verwerven van subsidies en andere externe financieringsmogelijkheden. Gelet op de financiële opgaven waar gemeenten voor staan vinden wij het belangrijk kansen vanuit het Rijk, provincie, Europa en regionale samenwerkingen optimaal te benutten. Een sterke lobby helpt om de belangen van Nissewaard zichtbaar te maken, onze positie te versterken en investeringen en middelen naar onze gemeente te halen die bijdragen aan de opgaven van vandaag en morgen.

Richting het Rijk blijven we aandacht vragen voor de financiële positie van gemeenten. Gemeenten staan voor steeds grotere opgaven, terwijl structurele financiële zekerheid onder druk staat. We blijven ons inzetten voor een goede balans tussen taken, verantwoordelijkheden en middelen.

De gemeentelijke belastingen stijgen in principe jaarlijks slechts maximaal met het loon- en prijsindexcijfer. De woonlasten blijven daarmee in reële zin zoveel mogelijk gelijk. Deze woonlasten bestaan uit de onroerendezaakbelasting (OZB), de rioolheffing en de afvalstoffenheffing. De woonlasten in Nissewaard liggen in vergelijking met veel andere gemeenten relatief laag. Wij vinden het belangrijk dat inwoners de komende jaren kunnen blijven rekenen op betaalbare woonlasten en zijn daarom terughoudend met het verhogen van lokale lasten.

De OZB zien wij als een belangrijk financieel instrument dat zorgvuldig moet worden ingezet. Wanneer bijdragen vanuit het Rijk, zoals de suppletie-uitkering, achterblijven of onvoldoende blijken om gemeentelijke opgaven op te vangen, kan dit voor Nissewaard betekenen dat moeilijke financiële keuzes nodig zijn.

Wij willen de hondenbelasting in deze bestuursperiode afbouwen. Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk dat dit financieel verantwoord gebeurt en past binnen een gezonde gemeentelijke begroting. Op korte termijn doen we een voorstel om gedurende deze bestuursperiode de hondenbelasting af te bouwen.

Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden en uitvoerbaarheid van een arbeidsmigrantenbelasting. Enkele gemeenten in het land hebben inmiddels ervaring opgedaan met een vorm van verblijfsbelasting voor arbeidsmigranten die tijdelijk in de gemeente verblijven. Deze tijdelijke inwoners maken immers gebruik van voorzieningen en openbare ruimte binnen de gemeente. We volgen de ervaringen van andere gemeenten en onderzoeken of een dergelijke vorm van belastingheffing ook voor Nissewaard uitvoerbaar en passend is.

Sinds de decentralisaties in 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk geworden voor belangrijke taken binnen het sociaal domein, zoals jeugdzorg, maatschappelijke ondersteuning en participatie. Het uitgangspunt daarbij was dat gemeenten ondersteuning dichter bij inwoners konden organiseren en beter maatwerk konden leveren. Tegelijk ging deze overdracht gepaard met forse bezuinigingen vanuit het Rijk.

Vanwege de onzekerheid over de financiële gevolgen van deze decentralisaties heeft Nissewaard destijds besloten een financieel “hek” rondom het sociaal domein te plaatsen. Daarbij werd gekeken naar de middelen die de gemeente vanuit het Rijk ontving voor het sociaal domein en de uitgaven die de gemeente op deze beleidsterreinen deed. Het hek was bedoeld om grip te houden op de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein en om inzichtelijk te maken hoe inkomsten en uitgaven zich tot elkaar verhielden.

Sindsdien is de financiering van gemeenten veranderd. De middelen voor het sociaal domein zijn grotendeels opgegaan in de Algemene Uitkering uit het Gemeentefonds. De oorspronkelijke koppeling tussen specifieke inkomsten vanuit het Rijk en uitgaven binnen het sociaal domein is hierdoor minder zichtbaar geworden.

Daarnaast zijn de financiële tekorten binnen het sociaal domein, met name binnen de jeugdzorg, fors opgelopen. Steeds vaker wordt gekeken naar een meer integrale afweging binnen de gemeentelijke begroting. Tegen deze achtergrond staat het financieel “hek” rondom het sociaal domein steeds meer ter discussie. De provincie Zuid-Holland heeft aangegeven dat een strikt financieel hek de transparantie van integrale afwegingen binnen de begroting niet ten goede komt. Dit advies van de provincie volgen we en het ‘hek sociaal domein schaffen’ we af.

Om grip te houden op financiële ontwikkelingen, beheersbaarheid en uitvoerbaarheid blijven wij kiezen voor een integrale sturing binnen het sociaal domein, maar zonder het sociaal domein los te zien van de rest van de gemeentelijke begroting en de integrale afwegingen die daar gemaakt worden. Heldere budgettaire afspraken, inzicht in ontwikkelingen en aandacht voor financiële risico’s noodzakelijk. Zo houden we grip op de uitgaven binnen het sociaal domein en blijven de gemeentelijke financiën beheersbaar.