2 Veilige, leefbare wijken en kernen

Nissewaard neemt met een aandeel van 36% sociale voorraad in corporatiebezit bovengemiddeld veel verantwoordelijkheid binnen de regio. In sommige buurten is deze concentratie aanzienlijk hoger. Zo is de sociale woonvoorraad rondom De Akkers Centrum 80%. Daarmee leveren we een belangrijke bijdrage aan de opgaven vanuit het Rijk en de provincie op het gebied van betaalbaar wonen.

Omdat wij veel sociale huurwoningen hebben, is de instroom van kwetsbare groepen van buiten de gemeente van alle regiogemeenten het hoogst in Nissewaard: jaarlijks komen er meer huishoudens met een laag inkomen en meer bijstandsgerechtigden vanuit andere gemeenten in Nissewaard wonen dan er vertrekken. Dit legt een hoge druk op zorg en gemeentelijke ondersteuning. Selectieve migratie zorgt er voor dat er steeds minder sterke schouders zijn om de lasten dragen. Dat is niet houdbaar.

Om deze trend te keren willen we de instroom van kwetsbare groepen van buiten de gemeente beperken en inwoners die wooncarrière willen en kunnen maken een passende woning kunnen bieden binnen Nissewaard. Daarom werken we aan balans in wijken en passen we maatwerk toe. De samenhang tussen wonen, leefbaarheid en sociaaleconomische ontwikkeling staat daarbij centraal. In sommige buurten vraagt dit om meer differentiatie in woningtypen en doelgroepen, terwijl op andere plekken juist ruimte is voor toevoeging van sociale woningbouw.

We willen het absolute aantal sociale huurwoningen in Nissewaard behouden en complementair gaan. In wijken met een grote sociale woningvoorraad zetten we in op toevoeging van middenhuur, betaalbare koop en duurdere koopwoningen. In wijken waar juist weinig sociale huurwoningen zijn, kiezen we er bij nieuwbouw voor om sociale woningen toe te voegen. Zo versterken we de doorstroming en bouwen we aan gemengde wijken, waarin mensen met verschillende inkomens en achtergronden samen wonen en samen leven.

Binnen de bestaande sociale woningvoorraad benutten we de mogelijkheden om meer differentiatie aan te brengen in prijssegmenten en woningtypen, passend bij de opgaven in wijken en buurten. Bij het passend toewijzen van sociale woningen passen we de 15%-regel toe en verdelen we sociale huurwoningen over verschillende huurcategorieën, zodat ook het middensegment meer kansen krijgt.

Tegelijkertijd vinden wij het belangrijk dat regionaal wordt gewerkt aan meer balans en een evenwichtigere verdeling van de woningvoorraad. We zetten in op duidelijke afspraken over een evenwichtige regionale verdeling van sociale huur, middenhuur en betaalbare koop. De Wet versterking regie volkshuisvesting biedt belangrijke mogelijkheden om samen met regiogemeenten afspraken hierover te maken.

Bij de ontwikkeling van woonvoorzieningen voor kwetsbare doelgroepen houden we rekening met leefbaarheid, de draagkracht van wijken en een evenwichtige spreiding binnen de regio. Daarbij zetten we in op goede afspraken met woningcorporaties, zorgaanbieders en regiogemeenten, met oog voor zowel ondersteuning als leefbaarheid in buurten en wijken.

Om onze ambities te realiseren zetten we eerst in op maatregelen die op kortere termijn bijdragen aan meer balans en differentiatie in wijken, zoals het gericht uitponden van corporatiewoningen, het toevoegen van middenhuur en betaalbare koop, het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en het benutten van mogelijkheden binnen de bestaande sociale woningvoorraad om meer differentiatie aan te brengen in huursegmenten. Daarbij geven we expliciet ruimte aan verkoop van corporatiebezit ten faveure van eigen inwoners, zowel voor starters als ouderen, en stimuleren we corporaties om meer middenhuur te realiseren.

Waar nodig zetten we daarnaast in op herstructurering en vernieuwing van delen van de woningvoorraad. Voor delen van De Akkers, Waterland, De Hoek, Noord, Groenewoud en Gildenwijk starten we samen met woningcorporaties en andere partners met het verkennen van herstructurering en vernieuwing van de woningvoorraad. We kijken nadrukkelijk naar de juiste mix van woningen, doelgroepen en voorzieningen per wijk. Daarbij investeren we in scholen, zorg, sport, cultuur en veiligheid, zodat buurten fysiek én sociaal sterker worden.

Om deze ontwikkeling mogelijk te maken onderzoeken we aanvullende instrumenten, zoals een wijkontwikkelfonds, een vereveningsfonds sociale woningbouw en een actievere rol van de gemeente in grond- en vastgoedontwikkeling. We kijken naar de mogelijkheden voor het verwerven van gronden en vastgoed, zodat we minder afhankelijk zijn van marktpartijen en gerichter kunnen sturen op kwaliteit, tempo en balans in wijken.

Herstructurering en vernieuwing van kwetsbare wijken vragen om grote investeringen die niet altijd vanzelf rendabel zijn. Daarom zetten we in op samenwerking met het Rijk, de provincie en de New Town Alliantie om aanvullende investeringen en ondersteuning mogelijk te maken. Alleen door gezamenlijk te investeren in wonen en mensen bouwen we aan sterke, eerlijke en leefbare wijken voor de toekomst.

De aanwezigheid van arbeidsmigranten kan grote impact hebben in wijken. Economisch gezien zijn arbeidsmigranten onmisbaar voor sectoren als de logistiek, bouw en landbouw. Maar op sociaal en fysiek vlak zorgen zij voor uitdagingen, met name door overbewoning, parkeerdruk, spanningen rondom leefbaarheid en sociale cohesie. Eind 2025 is een voorbereidingsbesluit vastgesteld om, in afwachting van nieuw beleid, de leefbaarheid in de wijken te beschermen en excessen bij kamergewijze verhuur aan banden te leggen. Wij bestendigen de lijn van dit voorbereidingsbesluit en onderzoeken wat we nog meer kunnen doen om huisvesting van arbeidsmigranten níet in onze wijken te laten plaatsvinden. Gedacht kan worden aan de tijdelijke huisvesting van professionele arbeidskrachten voor het havengebied op of nabij bedrijventerreinen. Dit zou in samenwerking met het Havenbedrijf moeten en onder strikte voorwaarden ten aanzien van kwaliteit en beheersmaatregelen.

De kernen hebben ieder hun eigen identiteit, kracht en woonopgave. Wij vinden het belangrijk dat inwoners in de kernen prettig kunnen blijven wonen en een wooncarrière kunnen maken binnen hun eigen dorp. Daarmee houden we de kernen leefbaar en sterk, en ondersteunen we het behoud van voorzieningen, verenigingen en sociale samenhang. Daarom zetten we in op voldoende passende woningen in verschillende prijs- en huurcategorieën, met aandacht voor starters, gezinnen en ouderen. Daarbij is ruimte voor sociale huurwoningen, zodat mensen met een lager inkomen, jongeren en ouderen eveneens in hun eigen kern kunnen blijven wonen. We kiezen voor maatwerk per kern, passend bij de schaal, identiteit en behoefte van de kern.

Nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan vitale en toekomstbestendige kernen. We kijken naar de samenhang tussen wonen, leefbaarheid, bereikbaarheid en voorzieningen. Hierbij zetten we in op woningbouw om bij te dragen aan het behoud van scholen, verenigingen en andere belangrijke voorzieningen in de kernen. We sluiten hierbij aan op het Ontwikkelperspectief Vitale kernen Nissewaard en blijven in gesprek met inwoners over de toekomst en ontwikkeling van hun dorp.

Wij willen dat inwoners van Nissewaard daadwerkelijk in hun eigen gemeente kunnen blijven wonen en een volgende stap kunnen zetten op de woningmarkt. Daarom zetten we in op wooncarrière voor eigen inwoners, met speciale aandacht voor starters, gezinnen en ouderen.

We benutten de wettelijke mogelijkheden om voorrang te geven aan eigen inwoners bij nieuwbouwprojecten en woningtoewijzing. Hiervoor kijken we hoe we de doorstroming binnen de bestaande woningvoorraad kunnen stimuleren, zodat inwoners makkelijker een passende woning kunnen vinden en behouden blijven voor onze gemeente. Daarnaast zetten we in op lokale binding en jongerenlabeling om starters, jongeren en ouderen uit Nissewaard meer kansen te geven op de woningmarkt en doorstroming binnen de gemeente te bevorderen.

Binnen de bestaande voorraad worden afspraken gemaakt met de eigenaren om eigen inwoners voorrang te geven bij de start van hun wooncarrière, bij doorstroming of het maken van wooncarrière. En er worden afspraken gemaakt om via prestatieafspraken 7,5 tot 15% van de toewijzingen direct te laten plaatsvinden.

We geven nadrukkelijk ruimte aan verkoop van corporatiebezit. Bij verkoop en bij nieuwe woningtoewijzing geven we waar mogelijk ruimte aan eigen inwoners, starters en doorstromers uit de bestaande woningvoorraad.

Starters hebben het op de huidige woningmarkt moeilijk. Daarom zetten we de starterslening voor eigen inwoners voort. Daarnaast verkennen we of en hoe deze regeling in de toekomst kan worden ingezet voor een specifieke groep inwoners die opnieuw een plek op de woningmarkt moeten vinden. We denken hierbij vooral aan inwoners die na een scheiding een nieuwe plek moeten vinden om te wonen. We onderzoeken de juridische, praktische en budgettaire mogelijkheden hiervan.

We willen meer ruimte bieden aan vernieuwende woonvormen voor starters, zoals woningsplitsing en woningdeling. Daarmee benutten we de bestaande woningvoorraad beter en vergroten we de kansen voor starters en doorstromers op de woningmarkt.

Daarnaast willen we ruimte bieden aan vernieuwende woonvormen en woonconcepten die bijdragen aan doorstroming, leefbaarheid en een beter gebruik van de bestaande woningvoorraad. Hierbij hebben we extra aandacht voor ouderenhuisvesting en levensloopbestendig wonen in Nissewaard.

Woningen zijn in de eerste plaats bedoeld om in te wonen. Daarom benutten we beschikbare instrumenten om zelfbewoning te stimuleren en ongewenste opkoop en speculatie actief tegen te gaan. We zetten in op een zelfbewoningsplicht en onderzoeken waar opkoopbescherming kan bijdragen aan meer kansen voor starters en eigen inwoners op de woningmarkt. We benutten de Rotterdamwet zoals die thans wordt toegepast in Nissewaard.

Verkamering vinden wij onwenselijk als dit leidt tot extra druk op de leefbaarheid en de balans in buurten en wijken. Daarom zetten we in op duidelijke regels en handhaving. Voor woningsplitsing onderzoeken we onder welke voorwaarden dit kan bijdragen aan doorstroming en een beter gebruik van de woningvoorraad, passend bij de wijk en leefomgeving.

Flexwonen zetten we nadrukkelijk in om inwoners tijdelijk perspectief te bieden en grotere problemen, zoals dakloosheid of escalatie van schulden en zorgproblematiek, zoveel mogelijk te voorkomen. We vinden het belangrijk dat tijdelijke woonvormen daadwerkelijk bijdragen aan doorstroming.

Binnen woningtoewijzing willen we meer maatwerk toepassen, passend bij de opgaven in verschillende wijken en buurten. Daarbij zoeken we samen met woningcorporaties naar mogelijkheden om de balans in wijken te versterken en tegelijkertijd kansen voor eigen inwoners te vergroten.

Veiligheid raakt veel beleidsterreinen en vraagt om een integrale aanpak. Daarom verbinden we het veiligheidsbeleid met onder andere de wijkaanpak, zorg en veiligheid, jeugd, wonen en de kwaliteit van de leefomgeving. We werken nauw samen met politie, regiogemeenten en veiligheidspartners, omdat veiligheidsvraagstukken zich niet houden aan gemeentegrenzen. Daarbij houden we ruimte om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen en actuele veiligheidsvraagstukken.

In 2026 stellen we samen met inwoners, maatschappelijke partners, politie en veiligheidspartners een nieuw Integraal Veiligheidsplan (IVP) op. Voor ons is dit meer dan alleen een beleidsdocument. Het IVP moet richting geven aan de gezamenlijke aanpak van veiligheid en leefbaarheid in Nissewaard en zorgen voor een sterke samenwerking tussen alle betrokken partners, binnen én buiten onze gemeente. Hierin willen we in deze bestuursperiode extra aandacht geven aan veiligheid in wijken en onze jeugd.

Een veilige en leefbare wijk vraagt om meer dan alleen toezicht en handhaving. Het gaat om prettig samenleven, elkaar kennen, betrokkenheid van inwoners en een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is. Een veilige wijk is een wijk waar automobilisten hun snelheid aanpassen. We zetten daarom in op bewustwording bij hardrijden door snelheidsdisplays (smileyborden). In onze kwetsbare wijken verbinden we veiligheid nadrukkelijk aan de bredere wijkaanpak. Hiervoor maken we onder het Integraal veiligheidsplan concrete actieplannen. Door fysieke en sociale investeringen slim te combineren versterken we niet alleen de wijk, maar ook het veiligheidsgevoel van inwoners. De veiligheid van meisjes en vrouwen heeft daarbij onze speciale aandacht; we continueren de klankbordgroep veiligheid vrouwen.

Een veilige gemeente vraagt om zichtbare en aanspreekbare handhaving in de wijk. Boa’s, politie en wijkagenten spelen hierin een belangrijke rol. Zij weten wat er speelt in de wijk en zijn belangrijk voor het veiligheidsgevoel van inwoners. Boa’s en wijkagenten moeten zichtbaar en aanspreekbaar zijn in de wijk. We vinden het belangrijk dat wijkagenten verbonden blijven aan hun wijk en blijven hierover in gesprek met de politie. Continuïteit en herkenbaarheid dragen bij aan vertrouwen en veiligheid in de buurt.

Boa’s leveren een belangrijke bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid in Nissewaard. We vinden het belangrijk dat boa’s veilig hun werk kunnen doen en goed samenwerken met politie, jongerenwerk en andere partners.

Jeugdoverlast vraagt om een gerichte aanpak. Daarom blijven we inzetten op jeugdboa’s en wijkboa’s die zichtbaar aanwezig zijn, vroegtijdig signaleren en bijdragen aan het voorkomen van escalatie en afglijden naar criminaliteit. Daarbij combineren we preventie met duidelijke handhaving waar nodig.

We blijven inzetten op samenwerking met scholen, bijvoorbeeld door voorlichting en gastlessen over onderwerpen zoals overlast, geweld en criminaliteit. Het schoolveiligheidsconvenantmet afspraken over rollen en verantwoordelijkheden van school, gemeente, politie en maatschappelijke partners, is hierbij een hulpmiddel.

We kiezen voor een aanpak waarbij preventie voorop staat, maar schuwen handhaving en repressief optreden niet wanneer grenzen worden overschreden. Overlast, intimidatie, geweld, explosies, jeugdoverlast en ondermijnende criminaliteit hebben grote impact op inwoners en het veiligheidsgevoel in wijken. In wijken waar opgaven samenkomen vraagt dit extra aandacht. Daarom combineren we zichtbare handhaving met aandacht voor leefbaarheid, preventie en perspectief in de wijk. We zetten in op zichtbare aanwezigheid van handhavers en wijkagenten in de wijk. Ook maken we handhavingsacties waar mogelijk zichtbaar voor inwoners. Zo laten we zien dat overtredingen worden aangepakt en vergroten we het veiligheidsgevoel in buurten en wijken.

De Algemene Plaatselijke Verordening (APV) blijft een belangrijk instrument om overlast tegen te gaan en de leefbaarheid en veiligheid in wijken te beschermen. Cameratoezicht, verbonden aan specifieke criteria, draagt bij aan het voorkomen van overlast en criminaliteit en helpt bij het handhaven van de openbare orde. Daarom handhaven we het cameratoezicht op de huidige locaties. Waar nodig zetten we aanvullende instrumenten in, zoals mobiele camera-units, preventief fouilleren en tijdelijke sluiting van panden, om de openbare orde en veiligheid te herstellen.

Uitgaan moet gezellig, veilig en prettig blijven voor inwoners en bezoekers. Samen met horecaondernemers, politie en andere partners blijven we werken aan een veilig uitgaansgebied. Horecastewards leveren hieraan een waardevolle bijdrage door zichtbaar aanwezig te zijn en vroegtijdig signalen op te vangen. We onderzoeken hoe deze inzet op een passende en gerichte manier kan worden voortgezet.

Jongeren verdienen kansen, perspectief en een veilige omgeving om op te groeien. Daarom blijven we investeren in preventie en vroegsignalering, met extra aandacht voor jongeren die risico lopen om af te glijden richting overlast of criminaliteit, met name in wijken waar opgaven samenkomen.

De aanpak van jeugdcriminaliteit vraagt om een langdurige en structurele inzet. Met de inzet van de aanpak ‘Preventie met Gezag’ investeren we samen met scholen, onderwijsinstellingen, jongerenwerk, politie, jeugdboa’s en maatschappelijke partners in het voorkomen van jeugdcriminaliteit en het versterken van perspectief voor jongeren. De extra middelen die hiervoor vanuit het Rijk beschikbaar zijn gesteld, zijn tijdelijk. Daarom blijven we richting het Rijk aandacht vragen voor de specifieke opgaven in Nissewaard en de noodzaak van structurele ondersteuning en financiering, onder andere in relatie tot de New Town problematiek.

Sommige veiligheidsvraagstukken vragen niet alleen om handhaving, maar ook om passende zorg en begeleiding. Inwoners met psychische problematiek, verslaving, zorgmijding of onbegrepen gedrag hebben niet altijd de juiste hulp in beeld, terwijl de impact op hun omgeving groot kan zijn.

Daarom versterken we de samenwerking op het snijvlak van zorg en veiligheid, zowel binnen de gemeentelijke organisatie als met maatschappelijke en regionale partners.

Door signalen nog eerder op te pakken en integraal samen te werken willen we escalatie, overlast en maatschappelijke onrust zoveel mogelijk voorkomen.

Het groene karakter van Nissewaard is iets om trots op te zijn. Groen draagt bij aan de leefbaarheid, en uitstraling van onze wijken en kernen. We koesteren dit groene karakter en blijven investeren in bomen, parken, biodiversiteit en bloemrijke omgevingen. Bij ontwikkelingen en herstructureringen geven we groen een volwaardige plek. Bomen die verdwijnen worden vervangen. Wanneer herplant op dezelfde locatie niet mogelijk is, zorgen we voor vervangende aanplant in de nabijheid. Zo behouden en versterken we het groene karakter van onze gemeente. De afgelopen jaren is het bomenareaal in Nissewaard gegroeid. Daar zijn we trots op. We willen deze groene kwaliteit behouden en waar mogelijk verder versterken. Initiatieven zoals het Momentenbos en de geboortebomen dragen hieraan bij.

Een groene en aantrekkelijke leefomgeving maken we samen. Daarom blijven we inwoners mogelijkheden bieden voor geveltuinen en de uitgifte van snippergroen. We onderzoeken hoe inwoners delen van de openbare ruimte kunnen adopteren en beheren. Daarmee versterken we niet alleen de kwaliteit van de leefomgeving, maar ook de betrokkenheid en sociale samenhang in wijken en kernen. Juist binnen de High Five-straten zien wij kansen om hier samen met inwoners invulling aan te geven. Bij de verbetering van de entree van Heenvliet willen we samen optrekken met inwoners, verenigingen en lokale initiatieven.

Openbare speel-, sport- en ontmoetingsplekken zijn van grote waarde voor jong en oud. Ze stimuleren bewegen, ontmoeting en een gezonde leefstijl. Bij de vervanging en inrichting van deze voorzieningen sluiten we aan bij de behoeften van inwoners en de ontwikkelingen in de wijk of kern.

We investeren in aantrekkelijke parken en ontmoetingsplekken. De verdere ontwikkeling van Park Vogelenzang krijgt de komende bestuursperiode concreet vorm. Hiervoor zijn al middelen beschikbaar gesteld en subsidies verkregen. De nieuwe locatie voor de Kinder Vakantie Spelen is een mooi voorbeeld van een investering die bijdraagt aan ontmoeting, beweging en recreatie.

Bij het beheer van bermen, oevers en groenstroken hebben we aandacht voor biodiversiteit en kiezen we waar mogelijk voor ecologisch beheer." Deze passage heeft geen impact op ons huidige werkwijze.

De afvalinzameling in Nissewaard is op orde. Bijplaatsingen zorgen echter voor veel ergernis en dragen bij aan de verloedering van buurten. Dat vinden we niet acceptabel. We blijven daarom stevig inzetten op het voorkomen en aanpakken van bijplaatsingen, onder meer door voorlichting, bewustwording en educatie. Wie bewust afval naast containers plaatst, mag rekenen op handhaving.

Het openbakkenbeleid wordt geëvalueerd. Als deze aanpak onvoldoende effect heeft, nemen we aanvullende maatregelen. We blijven inwoners ondersteunen met praktische voorzieningen en initiatieven die bijdragen aan schone straten, buurten en kernen. Denk aan hulpmiddelen voor het opruimen van zwerfafval, het mobiele milieustation, voorzieningen voor het aanbieden van grof huishoudelijk afval en de inzameling van grof huishoudelijk afval tegen een gereduceerd tarief.

Zo maken we het voor iedereen makkelijker om bij te dragen aan een schone leefomgeving.

We waarderen de inzet van inwoners die zich vrijwillig inzetten voor een schone leefomgeving, zoals ploggers en andere buurtinitiatieven. Voor deze inwoners blijven de hulpmiddelen beschikbaar.

Afval scheiden blijft belangrijk. Door grondstoffen opnieuw te gebruiken verminderen we de hoeveelheid restafval en houden we de kosten van afvalverwerking en daarmee de afvalstoffenheffing zo veel mogelijk beheersbaar. Daarom blijven we daar inzetten op voorlichting en bewustwording. En we besteden aandacht aan educatie voor kinderen en jongeren, zodat verantwoord omgaan met afval al op jonge leeftijd vanzelfsprekend wordt.

Het maatschappelijk vastgoed vraagt de komende jaren aandacht. Maatschappelijke organisaties hebben niet altijd de mogelijkheden om verduurzaming zelfstandig te realiseren of gebruik te maken van subsidieregelingen. We zetten in op maatregelen die zorgen voor lagere energielasten, meer gebruikscomfort en klimaat- en toekomstbestendige accommodaties. We verkennen of het mogelijk is om met incidentele middelen een subsidieregeling in te stellen voor maatschappelijk vastgoed dat niet in bezit is bij gemeente. Daarbij houden we oog voor uitvoerbaarheid, tempo en haalbaarheid.

Gebouwen spelen een rol in de verduurzamingsopgave. Als gemeente nemen we hierin onze verantwoordelijkheid en geven we als overheid het goede voorbeeld. We bouwen voort op de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed (energiebesparing, isolatie, zonnepanelen), in lijn met de landelijke klimaatdoelstellingen voor CO₂-reductie. Daarbij combineren we verduurzaming zoveel mogelijk met renovatie, onderhoud en vervanging. Zo werken we stap voor stap aan gebouwen die toekomstbestendig, energiezuiniger en comfortabeler zijn voor gebruikers.

Begraafplaatsen zijn bijzondere plekken van herinnering en bezinning. We zorgen ervoor dat onze begraafplaatsen goed onderhouden, toegankelijk en passend blijven bij de wensen van inwoners. Zo behouden zij hun waardige uitstraling en betekenis voor huidige en toekomstige generaties.