1 Samen bouwen aan een toekomstbestendig Nissewaard

De afgelopen bestuursperiode zijn met Nissewaard naar 2040 belangrijke stappen gezet om onze gemeente toekomstbestendig te maken. Samen met inwoners, woningcorporaties, onderwijsinstellingen, ondernemers en andere partners is een beweging in gang gezet die steeds zichtbaarder wordt in onze stad en kernen. Deze koers zetten we de komende jaren voort.

Op verschillende plekken in Nissewaard werken we aan gebiedsontwikkelingen die bijdragen aan sterke wijken en vitale kernen. Ontwikkelingen rond het Kolkplein, het metro- en busstation Spijkenisse Centrum en de Vredehofstraat geven een impuls aan het centrum van Spijkenisse. Ook werken we verder aan projecten als de Galileïlaan, de Heijwegenlaan, Hoogwerfsingel, Molenzicht, Marckenburg en zetten we in op ontwikkelingen rond de Industriestraat, het Spijkenisse Medisch Centrum en de uitbreiding van bedrijventerrein Bernissester. In onze kernen blijven we investeren in woningbouw en leefbaarheid, onder meer in Zuidland en Heenvliet. Daarbij verbinden we investeringen in wonen, onderwijs, openbare ruimte, bereikbaarheid en voorzieningen zoveel mogelijk met elkaar. Zo versterken we niet alleen de fysieke leefomgeving, maar ook de kansen, veiligheid en leefbaarheid voor onze inwoners. Zo bouwen we verder aan het Nissewaard van 2040, met een blik op 2050 en verder.

De kern van de New Town problematiek zien we in verschillende buurten in Spijkenisse terug: een combinatie van verouderde woningen, toenemende bestaansonzekerheid, druk op leefbaarheid en zwakke sociale verbindingen. De optelsom hiervan heeft een doorwerking op het gebied van veiligheid. Tegelijk zien we dat inwoners die vooruitkomen vaker vertrekken bij gebrek aan passende vervolgwoningen, terwijl kwetsbare huishoudens, vaak afkomstig uit andere gemeenten, juist instromen vanwege de grote hoeveelheid sociale huurwoningen. Dit leidt tot een concentratie van kwetsbaarheid en het verdwijnen van ‘sterke schouders’ uit wijken en buurten, terwijl het behouden en toevoegen van ‘sterke schouders’ juist van belang is. Tegelijk zien we dat inwoners die vooruitkomen vaker vertrekken bij gebrek aan passende vervolgwoningen. Daartegenover staat dat huishoudens die zijn aangewezen op sociale huur, vaak afkomstig uit andere gemeenten, relatief vaak instromen vanwege het grote aanbod aan sociale huurwoningen. Hierdoor ontstaat in sommige wijken en buurten een minder evenwichtige sociaaleconomische samenstelling. Juist daarom is het belangrijk om ook voldoende woonmogelijkheden te bieden voor huishoudens met verschillende inkomens, levensfasen en woonwensen, zodat een diverse en veerkrachtige gemeenschap behouden blijft.

Spijkenisse is als New Town in korte tijd ontwikkeld. Dat maakt dat we nu te maken hebben met een bijzondere stapeling van opgaven. Woningen, openbare ruimte, voorzieningen en infrastructuur verouderen grotendeels gelijktijdig. Daarnaast zien we dat op sociaal en economisch vlak uitdagingen samenkomen. De bevolkingssamenstelling verandert, het aandeel kwetsbare huishoudens is relatief hoog en de zorgvraag neemt toe. Tegelijkertijd blijft de lokale economie achter en is er een afstand tot werk en economische kansen in de regio. Deze ontwikkelingen versterken elkaar en zetten de leefbaarheid en kansen in delen van de stad onder druk. Verder zien we dat er steeds vaker een tekort is aan maatschappelijke voorzieningen, zoals huisartsenzorg, tandartsen en fysiotherapeuten.

Dit is een onhoudbare situatie. We kunnen en mogen daarom niet afwachten. Als we niets doen verergeren de problemen én wentelen we die af op volgende generaties. We moeten daarom scherpe keuzes maken om de negatieve trend te keren met nu ingrijpen en gericht investeren in de toekomst van Spijkenisse.

Juist de stapeling van opgaven, in combinatie met de beperkte financiële middelen, maakt dat we niet alles tegelijk en niet overal kunnen aanpakken. Dat vraagt om realisme en om het maken van duidelijke keuzes. Daarom richten we ons in deze periode op delen van wijken waar de opgave het grootst is en waar we het meeste effect kunnen bereiken, zoals delen van de wijken Waterland, De Hoek, De Akkers en Noord.

Gelukkig gaat het met veel inwoners goed en wonen veel mensen met plezier in Spijkenisse. In onze wijken is veel kracht, betrokkenheid en sociaal netwerk aanwezig. Die kracht van inwoners, vrijwilligers, verenigingen en maatschappelijke organisaties willen we nadrukkelijk benutten en versterken. De sterke schouders in de wijk verdienen onze steun. Een sterke sociale basis en een betrokken omgeving zijn onmisbaar voor sterke en leefbare wijken.

New Town aanpak als onderdeel lange termijn koers

In deze bestuursperiode werken we samen met de raad aan een gerichte New Town aanpak richting 2050 voor Spijkenisse. Binnen een half jaar werken we deze aanpak verder uit. Een aanpak die meerdere collegeperiodes beslaat en waarin we fysieke, sociale, economische en veiligheidsopgaven in samenhang aanpakken.

We werken gebiedsgericht en versterken wat er al gebeurt. Voor de buurten waar we starten (te weten delen van Waterland, De Hoek, De Akkers en Noord) brengen we de opgaven en kansen integraal in beeld. Investeringen zijn gericht op het versterken van de sociale samenhang, betere kansen voor kinderen en jongeren, meer balans in de woningvoorraad en daarmee in de bevolkingssamenstelling, en een hogere kwaliteit van leven voor alle inwoners. Zo bouwen we stap voor stap aan een complete en aantrekkelijke stad, waarin inwoners kunnen blijven wonen, werken, leren en zich ontwikkelen en brengen we Spijkenisse beter in balans.

We benutten de vervangingsopgave als kans om onze stad te versterken. Door investeringen slim te koppelen, kunnen we meer bereiken met dezelfde inzet. We zetten daarom nadrukkelijk in op het benutten van koppelkansen. Door onderhoud, vernieuwing en ontwikkeling met elkaar te verbinden, werken we efficiënter en met meer impact aan onze wijken. Stenen zijn daarbij geen doel op zich, maar een middel om het leven van inwoners te verbeteren. Juist bij ingrepen in de woningvoorraad, de openbare ruimte of voorzieningen ontstaan momenten om zicht te krijgen op problemen achter de voordeur en bij te dragen aan gelijke kansen, veiligheid en gezondheid. Te denken valt aan inzet op ontmoeting, actieve begeleiding bij beginnende schulden, ondersteuning bij het vinden van werk en huiswerkbegeleiding. De nieuwe welzijnsopdracht die we aangaan biedt mooie kansen om in samenhang met de vervangingsopgave de gemeente te versterken.

We gaan diverse opgaven combineren. De vervanging van woningen, het vernieuwen van de openbare ruimte, de aanpak van verouderde schoolgebouwen en andere maatschappelijke voorzieningen, en investeringen in de wijk pakken we zoveel mogelijk in samenhang op. Daarbij geven we prioriteit aan scholen die het einde van hun levensduur hebben bereikt of daar dicht tegenaan zitten. Deze pakken we versneld aan en we verbeteren de kwaliteit van onderwijsvoorzieningen. We passen langere afschrijvingstermijnen toe en hanteren een restwaarde. Daarmee creëren we financiële ruimte en laten we investeringen beter aansluiten op de werkelijke levensduur. Deze werkwijze wordt ook door andere gemeenten toegepast. We kijken naar vrije reserves om kwaliteitsimpulsen in de gemeente mogelijk te maken. We zetten een vereveningsfonds in, waarmee we investeringen in de stad beter kunnen spreiden en koppelen. Dit doen we in afstemming met de provincie.

Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het versterken van de economische structuur van Spijkenisse. De nabijheid van de haven en de regio biedt kansen, maar die worden nu nog onvoldoende benut. Daarom willen we economische ontwikkelingen in de regio laten bijdragen aan de ontwikkeling van Nissewaard en haar inwoners. Verder zien we de uitdagingen van een veranderende arbeidsmarkt die in de toekomst andere vaardigheden van onze beroepsbevolking vraagt dan nu. We zetten daarom in op het versterken van Spijkenisse als MBO-stad, waarbij onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten en jongeren en inwoners worden voorbereid op de banen van vandaag en morgen. Ontwikkelingen zoals NOVEX Havengebied, de havenontwikkeling en gebiedsontwikkelingen in de regio willen we nadrukkelijk benutten om kansen voor onze inwoners te vergroten.

De opgave is te groot om als gemeente alleen te kunnen dragen. Samen optrekken met andere partijen is cruciaal voor het succes van onze beoogde aanpak. Wij trekken in deze ‘op wijken gerichte aanpak’ graag samen op met corporaties, het onderwijs en zorg- en welzijnspartijen. Met hen willen wij afspraken maken die passen binnen een lange termijn aanpak. Zo is met corporaties een afspraak denkbaar voor een 10-jaarsperiode waarin toegewerkt wordt naar meer balans en differentiatie in het woningaanbod. Met zorg- en welzijnspartijen maken wij graag afspraken hoe we de fysieke aanpak van wijken hand in hand kunnen laten gaan met versterking van bewoners en de sociale basis in die wijken.

We zetten daarnaast stevig in op de lobby richting het Rijk en de provincie, samen met de New Town Alliantie waarin we samenwerken met andere New Towns in Nederland. De opgaven waar Spijkenisse voor staat zijn niet uniek, maar komen hier wel in volle omvang samen. Dat maakt dat de urgentie in Nissewaard groot is en vraagt om een passende inzet van het Rijk. In de lobby sluiten we aan bij de gezamenlijke inzet van de New Towns en brengen we onze opgaven langs herkenbare pijlers onder de aandacht: goed wonen, een zeker en veilig bestaan en kansen voor onze jeugd.

We benutten bestaande regelingen waar mogelijk, ontwikkelen samen met partners concrete investeringsvoorstellen en zetten in op een structurele, langjarige samenwerking met het Rijk. Tegelijkertijd kijken we nadrukkelijk naar maatregelen die we zelf kunnen nemen en die niet altijd direct extra geld vragen, zoals keuzes in toewijzingsbeleid, ruimtelijke ontwikkeling en samenwerking in de stad. Maar we wachten niet af. We nemen zelf verantwoordelijkheid en investeren in onze stad, zodat we een serieuze partner zijn voor het Rijk en andere partijen.

In de afgelopen jaren is met lef en succes geïnvesteerd in nieuwe wijken en voorzieningen om uitstroom van gezinnen en hogere en middeninkomens te beperken. Op dat spoor blijven we doorgaan. De negatieve trends in wijken willen we keren. Als we dat niet doen raakt de balans in buurten (verder) uit evenwicht en neemt de druk op bewoners, voorzieningen en hulpverlening verder toe. Hulp en ondersteuning aan inwoners die het nodig hebben komt daardoor onder druk te staan, evenals voorzieningen die voor alle inwoners bedoeld zijn. Dat vinden we als partijen onwenselijk. Wij móeten de trends daarom keren en de neerwaartse spiraal doorbreken. Daar zit voor ons de urgentie: zonder ingrijpen werken de kwetsbaarheden van een New Town door op volgende generaties.

Een toekomstbestendig Nissewaard vraagt echter niet alleen om aandacht voor Spijkenisse, maar ook voor onze kernen. De kernen hebben ieder een eigen karakter, een sterke betrokkenheid van inwoners en een belangrijke rol binnen onze gemeente. We bouwen voort op het Ontwikkelperspectief Vitale Kernen en blijven investeren in leefbaarheid, bereikbaarheid en voorzieningen. Daarbij hebben we oog voor wat een kern nodig heeft om vitaal te blijven. Dat kan verschillen per dorp. In de ene kern ligt de nadruk op passende woningbouw, in een andere kern op bereikbaarheid, maatschappelijke voorzieningen, een sterke sociale infrastructuur of het behoud van een basisschool. Daarom kiezen we voor maatwerk, passend bij de identiteit, schaal en behoefte van iedere kern.

Een gemeentebegroting is - los van bezuinigingsopgaven – verre van toereikend om de opgaven en kosten die hieruit voortvloeien het hoofd te bieden. Desondanks willen wij een zo goed mogelijk leven en een goede toekomst voor al onze inwoners. Daarom kiezen wij ervoor om vanuit de eigen middelen een begin te maken om de opgaven die voor ons liggen het hoofd te bieden.