2. Financieel perspectief 2025 – 2029

De basis voor het financieel perspectief voor 2025 en verder wordt gevormd door de saldi (Algemene Dienst en stelpost Sociaal Domein) in de lopende begroting 2025 – 2028. Deze bedragen € 1,4 miljoen in 2025 aflopend tot - € 2,9 miljoen in 2028. Daarnaast is voor de begroting 2026 – 2029 een technische doorrekening gemaakt van de huidige meerjarenraming rekening houdende met de verwachte loon- en prijsstijging voor 2026 en is een inventarisatie gedaan van de gesignaleerde knelpunten voor het lopende jaar 2025 en de op te stellen programmabegroting 2026 – 2029. Onderstaand wordt hier nader op ingegaan.

In bijlage II wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de betreffende knelpunten. Daar zijn ook de knelpunten met betrekking tot het Sociaal Domein terug te vinden. De knelpunten Sociaal Domein kunnen deels gedekt worden door de nog beschikbare stelpost Hoeveelheidsverschillen. Gezien de achtergrond van deze stelpost (betreft voornamelijk maatstaven die gerelateerd zijn aan het Sociaal Domein) wordt voorgesteld om deze stelpost volledig te benutten voor het Sociaal Domein. In de onderstaande paragraaf 2.2 Sociaal Domein wordt een en ander nader uiteengezet.

Naast de knelpunten is nog een andere post van belang voor het financieel perspectief, de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk. Dit is veelal de voorloper voor wat betreft de te verwachten mutaties in de meicirculaire. De voorlopige inschattingen van de financiële effecten van de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk zijn in de onderstaande tabel meegenomen.

De begroting 2025 laat een positief saldo zien van € 3,8 miljoen. Voor de begroting 2026 – 2029 is sprake van een positief saldo van € 4,3 miljoen in 2026 aflopend tot een negatief saldo van - € 4,8 miljoen in 2029. In paragraaf 2.3 Aanpak sluitende begroting 2025 – 2029 zal nader ingegaan worden op het voorstel hoe hier mee om te gaan voor het opstellen van de begroting 2026 - 2029.
 
Voor de volledigheid zijn in de bovenstaande tabel de meicirculaire 2025, de (eind)analyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025 toegevoegd aan de tabel. Deze onderwerpen zullen in positieve dan wel negatieve zin van invloed zijn op het financieel perspectief. Omdat de hiermee samenhangende financiële effecten pas in de loop van de zomer duidelijk zullen worden, zal hier bij de programmabegroting 2026 – 2029 nader over geadviseerd worden. De uitzondering hierop betreft de meicirculaire 2025. Deze circulaire was op het moment dat deze perspectiefnota in de collegevergadering werd behandeld nog niet geanalyseerd. Om de informatie rondom de Perspectiefnota 2026 zo compleet en actueel mogelijk te laten zijn, zal getracht worden om voor de gemeenteraadsbehandeling een eerste analyse van de meicirculaire 2025 via een brief toe te zenden. 
Afhankelijk van de financiële effecten van de meicirculaire 2025, de (eind)analyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025 kan het zijn dat opgenomen knelpunten en beschikbaar gestelde middelen voor de realisatie van diverse ambities heroverwogen worden, zodat de gemeenteraad in november 2025 een sluitende (meerjaren)begroting ter besluitvorming kan worden aangeboden.

Naast de bovengenoemde zaken zijn ook de verwachte ontwikkelingen met betrekking tot het Sociaal Domein van belang voor het financieel perspectief van de gemeente.

Onderstaand wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de post “Indexering SD” en “overige mutaties PPN 2026 SD per thema”.

Voor een nadere toelichting op de afzonderlijke posten wordt verwezen naar bijlage II.

Op basis van het bovenstaande sluiten de jaren 2025 t/m 2027 met positieve saldi en de jaren 2028 en verder met negatieve saldi. Dit laatste is vooral als gevolg van de aanvullende knelpunten ten aanzien van de Jeugdzorg.

Om volgens de financiële spelregels te bepalen of sprake is van niet alleen een sluitende, maar ook een structureel en materieel sluitende, begroting is het zaak om rekening te houden met incidentele lasten en baten en (nog) niet bestede stelposten. In de onderstaande tabel is dit verwerkt.

Op basis van de bovenstaande tabel lijkt de begroting voor de jaren 2025 t/m 2027 met een positief saldo te sluiten. Voor de jaren 2028 en 2029 is nog sprake van een tekort van respectievelijk - € 2,1 miljoen en - € 4,9 miljoen. Dit betreffen voor - € 2,7 miljoen in 2028 en voor - € 5,7 miljoen in 2029 additionele knelpunten Jeugdzorg. Vanuit het perspectief dat het Rijk ook structureel z’n verantwoordelijkheid moet nemen voor de kosten voor de Jeugdzorg, worden voor deze jaren op dit moment geen aanvullende bezuinigingen voorgesteld. Dit, mede in het licht van het reeds omvangrijke bezuinigingspakket dat de gemeenteraad vorig jaar heeft vastgesteld bij de Perspectiefnota 2025 en de Programmabegroting 2025 – 2028.

Bij de Programmabegroting 2026 – 2029 zal, rekening houdende met de meicirculaire 2025, de eindanalyse van de begroting 2026 – 2029 en de septembercirculaire 2025, nader geadviseerd worden over het financieel perspectief.

In bijlage III Bezuinigingen 2025 -2029 wordt een en ander nader toegelicht.

De volgende taakstellingen zijn, na invulling van bovenstaande taakstellingen, op dit moment nog actueel in de begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029. Daarbij hebben een aantal bezuinigingen meer opgeleverd aan besparing dat was begroot. Deze posten zijn te herkennen aan de “-”-posten. Deze financiële ruimte wordt vooralsnog apart gehouden voor het geval een bezuiniging onverhoopt minder aan besparing blijkt op te leveren.

In de kolom “Nr.” staat het oorspronkelijke volgnummer zoals opgenomen in de begroting 2025 – 2028 in de bijlage Bezuinigingen.

Daarmee staat in 2025 nog een bedrag van € 1,5 miljoen aan nog in te vullen bezuinigingen open oplopend tot € 17 miljoen in 2029.

In bijlage III Bezuinigingen 2025 -2029 wordt een en ander nader toegelicht.

In bijlage VI is een overzicht van de investeringskredieten opgenomen zoals deze voor het lopende jaar beschikbaar zijn gesteld en voor de komende jaren verwacht worden. Zoals is te zien staat er voor 2025 een bedrag van € 93,7 miljoen aan lopende investeringen open. De kapitaallasten die met deze investeringen samenhangen zijn al via eerdere besluitvorming gedekt in de begroting.

Voor een compleet beeld van het financieel perspectief zijn zowel de verwachte ontwikkelingen ten aanzien van de exploitatie als de Algemene reserve van belang. Deze laatste vormt immers de belangrijkste buffer om risico’s op te vangen. Deze risico’s betreffen voornamelijk de grondexploitaties en de algemene uitkering.

De verwachte ontwikkeling van de Algemene reserve er als volgt uit.

Naast de Algemene reserve beschikt de gemeente Nissewaard ook nog over andere (bestemmings-) reserves. In bijlage V is hiervan het verloop terug te vinden.

De gemeentelijke huishouding is zowel beleidsmatig als financieel zeer omvangrijk. Hier zijn onvermijdelijk risico’s mee verbonden. Om het financiële huishoudboekje op orde te houden is het zaak om bewust met deze risico’s bezig te zijn (risicomanagement). Dit begint met het in kaart brengen van potentiële risico’s en de daarmee samenhangende financiële effecten, het (waar) mogelijk reduceren van deze risico’s en zorgen voor voldoende weerstandsvermogen om de financiële effecten die met de risico’s samenhangen op te kunnen vangen. Jaarlijks wordt de gemeenteraad hierover via de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer in de begroting en jaarrekening geïnformeerd en geadviseerd.

Uitgaande van de bij de jaarrekening 2024 bepaalde benodigde weerstandscapaciteit, de reserves welke tot de weerstandscapaciteit worden gerekend en de standen van de reserves zoals vermeld in bijlage V, ziet het verloop van de weerstandsratio er als volgt uit.

De streefwaarde van de weerstandsratio bedraagt 1. Op basis van het bovenstaande meerjarenoverzicht beschikt de gemeente Nissewaard over een “uitstekend” weerstandsvermogen.

Jaarlijks krijgt de gemeente via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds compensatie voor de verwachte loon- en prijsstijgingen. Omdat onze begroting in constante prijzen wordt geraamd, worden de meerjarige loon- en prijsstijging bij de raming van de algemene uitkering buiten beschouwing gelaten. Immers, wanneer de verwachte loon- en prijsstijging voor 2027 reeds als beschikbare ruimte bij de voor de begroting 2026 – 2029 wordt betrokken, is er bij het opstellen van de begroting 2027 – 2030 geen ruimte meer om de loon- en prijsstijging 2027 te kunnen betalen.

Dit neemt niet weg dat er wel inzicht gegeven kan worden in de loon- en prijscompensatie welke de komende jaren via de algemene uitkering verwacht wordt. Ten behoeve van dit inzicht wordt de algemene uitkering inclusief de loon- en prijscompensatie voor de komende jaren geraamd. Deze loon- en prijscompensatie wordt vervolgens geparkeerd op een stelpost, ter dekking van de verwachte loon- en prijsstijgingen bij de komende begrotingen.

Het aantal woningen en inwoners fluctueert van jaar tot jaar. Hoewel dit op het totaal van beperkte omvang is, kan dit wel extra lasten voor de gemeente met zich meebrengen alsook extra baten. Zo zal bijvoorbeeld het bouwen van extra woningen leiden tot een groter gebied dat beheert moet worden. Daar staat dan weer tegenover dat de extra woningen en inwoners leiden tot een hogere algemene uitkering en meer OZB-inkomsten. Een en ander vice versa bij een daling van het aantal woningen en inwoners.

Net als de hierboven genoemde meerjarige loon- en prijscompensatie is het de bedoeling om hiermee meer inzicht te creëren in de verwachte toekomstige groei (en krimp) van onze gemeente. De stelpost is momenteel (nog) leeg.

Met het opstellen van de programmabegroting 2026 – 2029 zal deze stelpost worden geactualiseerd.