1. Aanbiedingsbrief

Voor u ligt de Perspectiefnota 2027-2030. Deze perspectiefnota verschijnt in een bijzondere periode. De  gemeenteraadsverkiezingen hebben plaatsgevonden en de coalitieonderhandelingen zijn gestart. Op het moment van opstellen van deze perspectiefnota is er nog geen nieuw coalitieakkoord. Om die reden heeft deze perspectiefnota een beleidsarm karakter. We beperken ons tot ontwikkelingen die noodzakelijk zijn, onvermijdelijke kostenstijgingen en investeringen die niet kunnen wachten.
Het is aan het nieuwe college om keuzes te maken over de koers voor de komende bestuursperiode. Wij verwachten dat de uitwerking van een nieuw coalitieakkoord zijn vertaling zal krijgen in de begroting 2027 en de daaropvolgende planning- en controlcyclus.

De wereld om ons heen verandert in hoog tempo. Geopolitieke spanningen nemen toe en internationale ontwikkelingen volgen elkaar snel op. Ook lokaal merken we de gevolgen hiervan. Juist op een moment waarop gemeenten voor grote opgaven staan, nemen de onzekerheden eerder toe dan af.

Ook de uitvoerbaarheid van gemeentelijke plannen staat steeds vaker onder druk. Voor Nissewaard vormt netcongestie inmiddels een groeiende uitdaging. De beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet raakt woningbouwprojecten, economische ontwikkeling en de energietransitie. Veel opgaven vragen om investeringen, terwijl belangrijke randvoorwaarden niet altijd binnen de invloedssfeer van gemeenten liggen.

Ook vanuit het Rijk blijft de onzekerheid groot. Gemeenten worden gevraagd steeds meer taken uit te voeren, waarbij het Rijk gemeenten onvoldoende voorziet van de benodigde gelden. De jeugdzorg is daar momenteel het meest duidelijke voorbeeld van. Het incidenteel toevoegen van extra middelen door het Rijk is geen oplossing voor de structurele financiële problemen. Dat maakt het steeds moeilijker om op de lange termijn koersvast te sturen.

De financiële positie van gemeenten staat al langere tijd onder druk. Ondanks herhaalde signalen vanuit gemeenten en de VNG ontbreekt nog altijd een structurele oplossing voor een aantal grote financiële vraagstukken. Ook voor Nissewaard wordt dit steeds zichtbaarder. Waar 2026 en 2027 nog een positief begrotingssaldo laten zien, slaat dit beeld vanaf 2028 om. Het meerjarenperspectief laat vervolgens oplopende tekorten zien tot ruim € 10 miljoen in 2030. Daarmee kan Nissewaard op dit moment geen sluitend meerjarenperspectief presenteren.

De onzekerheid wordt verder vergroot doordat op belangrijke onderdelen nog geen duidelijkheid bestaat. Zo is het nog onzeker in hoeverre de suppletie-uitkering ook in de toekomst beschikbaar blijft.

Een bijzondere zorg vormt de ontwikkeling van de jeugdzorg. Gemeenten worden al jaren geconfronteerd met stijgende kosten, terwijl een structurele oplossing voor de financiering uitblijft.

Ook in Nissewaard neemt de druk op de begroting hierdoor verder toe. De adviezen van de Commissie Van Ark bieden perspectief, maar op dit moment bestaat nog onvoldoende duidelijkheid over de financiële gevolgen voor gemeenten en de wijze waarop deze door het Rijk worden verwerkt.

De VNG heeft gemeenten geadviseerd om de financiële effecten van de jeugdzorg afzonderlijk inzichtelijk te maken totdat hierover meer duidelijkheid bestaat. Het college volgt dit advies. De financiële ruimte om deze opgaven aan te pakken staat onder druk wanneer de kosten van de jeugdzorg blijven stijgen zonder dat daar een passende compensatie vanuit het Rijk tegenover staat.
Een structurele oplossing voor de jeugdzorg is daarmee niet alleen van belang voor het Sociaal Domein, maar ook voor de toekomstbestendigheid van onze gemeente als geheel.

Nissewaard staat voor een aantal omvangrijke opgaven. Als New Town-gemeente zien wij dat in onze oudste wijken van Spijkenisse sociale en fysieke vraagstukken steeds nadrukkelijker samenkomen. Uitdagingen op het gebied van leefbaarheid, veiligheid, sociaaleconomische ontwikkeling en woonattractiviteit gaan hand in hand met een omvangrijke vervangingsopgave van woningen, voorzieningen en openbare ruimte. Tegelijkertijd blijven we werken aan de verdere ontwikkeling van onze gemeente. Aan voldoende woningen voor huidige en toekomstige generaties, sterke voorzieningen, vitale kernen, een aantrekkelijke leefomgeving, ruimte voor recreatie en een sterke economie. Zo bouwen we verder aan een gemeente waar het prettig wonen, werken, ondernemen en recreëren is.

De schaal en complexiteit van de New Town-opgave overstijgen de mogelijkheden van individuele gemeenten. Het college blijft daarom aandacht vragen voor een actieve rol van het Rijk en de Provincie Zuid-Holland voor passende ondersteuning voor de uitdagingen waar New Town-gemeenten voor staan.

De keuzes die de komende bestuursperiode worden gemaakt, zullen van grote invloed zijn op de toekomst van Nissewaard. Op de kwaliteit van onze kernen, wijken en voorzieningen, de leefbaarheid van onze gemeente en de mogelijkheden om te blijven bouwen aan een aantrekkelijke, vitale en toekomstbestendige woon- en werkgemeente. Een gemeente waar inwoners prettig kunnen wonen, werken, ondernemen en recreëren, nu en in de toekomst.

De inwoners van Nissewaard kunnen bij Burgerzaken terecht voor veel producten, zoals het vernieuwen van reisdocumenten en rijbewijzen, uittreksels aanvragen, een geboorte aangeven of een nieuw adres doorgeven. Steeds meer producten kunnen digitaal worden aangevraagd. Persoonlijk contact met de gemeente blijft mogelijk of is zelfs noodzakelijk als voor een aanvraag de identiteit van de aanvrager dient te worden vastgesteld.
In 2027 is de paspoortenpiek op zijn hoogtepunt waarbij het zorg is om de dienstverlening aan de balies te garanderen.

We blijven werken aan het continu verbeteren van de basisregistratie personen (BRP), een primaire taak van de gemeente als beheerder van de BRP. Binnen die taak valt ook het opsporen en voorkomen van identiteits- en adresfraude. Een integrale aanpak van de adresonderzoeken met ketenpartners is hierbij het uitgangspunt.
Burgerzaken zorgt ervoor dat de rechten en plichten van inwoners, van stemrecht tot het recht op een uitkering, gekoppeld zijn aan de juiste persoon. De correcte registratie is de basis van een eerlijke samenleving: weten wie wie is en welke rechten daarbij horen.

De beschikbaarheid van digitale producten biedt inwoners en ondernemers de mogelijkheid om 24/7 zaken met ons te doen. Dit draagt ook bij aan de efficiëntie van onze organisatie en de vermindering van administratieve lasten. Het goed onderhouden van de digitale dienstverlening (zoals duidelijke en begrijpelijke websites en online aanvraagformulieren) is de belangrijkste taak voor een goede informatievoorziening. Het uitgangspunt is dat deze aansluit bij de behoeften en verwachtingen van onze inwoners en ondernemers.

We blijven ondersteunen als het digitaal niet lukt of wanneer de (digitale) informatie niet aansluit op de vraag of behoefte. Daarbij zorgen we voor passende alternatieven en begeleiding, zodat iedereen mee kan blijven doen.

In 2027 evalueren we samen met de raad of de visie Dienstverlening nog aansluit bij de landelijke ontwikkelingen (bijv. proactieve en overheidsbrede dienstverlening en digitale transformatie) en de lokale wensen volgens het Coalitieakkoord 2026-2030.

Op 17 maart 2027 vinden zowel de waterschaps- als de Provinciale Statenverkiezingen plaats. De gemeente is verantwoordelijk voor het selecteren van geschikte stemlocaties, het benoemen en trainen van stembureauleden, het opstellen van de kiezerslijsten en het verzorgen van de logistiek rond stemmaterialen.

De gemeente blijft zich ontwikkelen tot een flexibele, integrale en toekomstgerichte (FITte) organisatie. Dit doen we door gericht te bouwen aan onze cultuur en onze organisatiestructuur beter te laten aansluiten op de opgaven waar we voor staan, zoals de New Town-problematiek.
Tegelijkertijd staan we voor de uitdaging om met beperkte financiële middelen onze dienstverlening op peil te houden.
De digitale transitie speelt hierin een sleutelrol. Door in te zetten op digitalisering, datagedreven werken en talentontwikkeling versterken we onze manier van werken. Waar nodig passen we onze processen aan, zodat we wendbaar blijven en effectief kunnen inspelen op veranderende omstandigheden en nieuwe opgaven.
Op deze manier werken we efficiënter en slimmer samen, met als doel betere resultaten te behalen voor onze inwoners.

De komende periode wordt gewerkt aan een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2027-2030. Hiervoor wordt eerst een evaluatie opgesteld van het oude plan, waarna wordt gekeken of het aanpassing vraagt. De verwachting is dat nieuwe thema’s zoals Zorg & Veiligheid, excessief geweld en weerbaarheid worden opgenomen in het nieuwe IVP.

Voor de gemeente heeft de aanpak van jeugdoverlast en het voorkomen van jeugdcriminaliteit de hoogste prioriteit. Zowel in het veiligheidsdomein als bij andere partners intern en extern heeft de zorg van de jeugd veel aandacht. Dit zal in 2027 zo blijven. Repressief is de gemeente met Jeugdboa’s samen met de politie actief in de publieke ruimte. De capaciteit van de jeugdboa’s staat onder druk.
Met incidentele middelen is formatie ingevuld. Voor continuïteit wordt structureel budget gezocht.
Bij de begroting van 2027 volgt daarvoor een voorstel. 

Ook wordt geparticipeerd in de opgave Newtown. Dit gaat zich onder andere richten op de kwetsbare gebieden in Nissewaard. Integraal worden de gebieden geanalyseerd en aan de hand van de analyse wordt een aanpak opgezet. De inzet is onder andere op het verbeteren van de veiligheid en het veiligheidsgevoel. Wat daarvoor nodig is, moet de komende periode duidelijk worden. 

Dit jaar is gestart met de aanbesteding van het cameratoezicht. Onderdelen van het camerasysteem worden vervangen en gemoderniseerd. Ook de camera’s zijn aan vervanging toe. Daarnaast wordt ingezet op het inrichten van een eigen uitkijkwerkplek op het Stadhuis, zodat de gemeente de regie over het live uitkijken in eigen beheer heeft. De verwachting is dat de kosten daarvan bij het opstellen van de begroting 2027 inzichtelijk zijn.

De openbare ruimte is het visitekaartje van Nissewaard. Ze vormt de publieke verblijfs- en ontmoetingsplek, bepaalt de leef- en woonomgeving en draagt bij aan de algemene gezondheid, sociale veiligheid en welzijn. Wij vinden het belangrijk hierin te blijven investeren, waarbij de verbinding wordt gezocht met duurzaamheid en ecologie. De grootste uitdaging waar we nog steeds voor staan is het herstraten van de jaren negentig wijken en de reconstructies van de eerste wijken uit de groeikernperiode. Dit vraagt om een integrale beheeraanpak en vertaalt zich de komende jaren in grote reconstructies in wijken. Door te werken aan de vervangingsopgave blijven de onderhoudskosten op de lange termijn beperkt.
In 2027 komt de focus met name te liggen op het voorbereiden van grote onderhoudsprojecten en vervangingen vanuit het uitvoeringsplan 2026– 2029 die medio 2026 bestuurlijk wordt vastgesteld. In dit uitvoeringsplan zijn vervangingen en groot onderhoud opgenomen van onder andere wegen, bruggen, openbare verlichting, beschoeiingen, verkeersinstallaties, duikers, groen en speelplaatsen.
De marktomstandigheden zorgen er wel voor dat toegekende budgetten en investeringskredieten onder druk staan.

Het combineren van sociale maatregelen en fysieke ingrepen in wijken zorgt voor een kwaliteitsimpuls. We maken de wijken hiermee leefbaarder en de sociale cohesie wordt bevorderd. In 2023 zijn wijkatlassen opgesteld, waarin aandacht is besteed aan verschillende vraagstukken op het gebied van ontmoeting, zorg, beheer, veiligheid en verkeer. De komende jaren zullen in diverse wijken en kernen acties worden ondernomen om de leefbaarheid te vergroten.

De gemeente ondersteunt het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelstellingen en geeft invulling aan wettelijke verplichtingen op het gebied van huisvesting voor maatschappelijke organisaties.

In 2026 wordt doorgegaan met het actualiseren van de energielabels van alle objecten. De data wordt gebruikt om op de vastgoedportefeuille te sturen richting de verduurzamingsdoelstelling 2030. Daarnaast zijn diverse verduurzamingsprojecten in gang gezet. De belangrijkste projecten komen voort uit de uitvoering van de landelijke Erkende Maatregelen (EML), welke ook in 2026 verder worden vervolgd en de verduurzamingsprojecten van Sporthal De Drenkwaard en verduurzamingsmaatregelen bij VPW vestiging Lorentzweg, wijkcentrum M.R. Hoitsemastraat 2, Gemeenlandsedijk Noord 26 en wijkcentrum Akkers.

Het maatschappelijk deel van de vastgoedportefeuille wordt continu geoptimaliseerd door vraag en aanbod van vierkante meters beter op elkaar af te stemmen. Deze aanpak draagt bij aan een efficiëntere inzet van het beschikbare vastgoed en een doelmatige besteding van de financiële middelen die nodig zijn voor instandhouding. De verbouwing en verhuur van ruimtes Werkgebouw B en de voormalige winkelruimte in de Stadhuispassage zijn hiervan concrete voorbeelden.

Tot slot is binnen Parkeerbeheer de afgelopen jaren geïnvesteerd in gastvrij parkeren, onder meer door de invoering van kenteken parkeren en de realisatie van een digitaal loket. In 2026 wordt deze ontwikkeling voortgezet met de realisatie van een OV P+R terrein metrostation Spijkenisse centrum.
Daarnaast worden de mogelijkheden voor uitbreiding van de truckparking verder onderzocht. Ook wordt gewerkt aan de verdere verduurzaming van de parkeergarages door de verlichting volledig te vervangen door LED. Eind vorig jaar is Theatergarage volledig overgegaan op LED-verlichting. In 2026 volgt het plaatsen van LED-verlichting in de Boekenberggarage.

Het ontwikkelperspectief Nn2040 richt zich op het versterken van Nissewaard om een verrassende, veelzijdige, veerkrachtige, vitale en verbindende gemeente te zijn, die in staat is om onzekerheden in de toekomst op te kunnen vangen. Dit doen we door in te zetten op de ontwikkeling van werkgelegenheid en onderwijs, op balans en kwaliteit in de woningvoorraad, op het verbeteren van de mobiliteit en het benutten en versterken van de groene kwaliteiten van Nissewaard.

De komende periode wordt conform dit ontwikkelperspectief gebiedsontwikkelingen verder uitgewerkt en zichtbaar gemaakt. Belangrijke voorbeelden zijn projecten zoals Heijwegenlaan, Molenzicht (Haven Noord), omgeving Vredehofstraat en omgeving Hoogwerfsingel. Tegelijkertijd worden mogelijke ontwikkelingen voor woningbouw, onderwijs en/of werklocaties ter versterking van de gemeente verkend, zowel in Spijkenisse als in de kernen. Deze verkenningen dan wel de realisatie van plannen hebben een lange doorlooptijd en zijn veelal ook afhankelijk van rijksbeleid.
Op verschillende manieren en momenten wordt ingezet op het verkrijgen van subsidies of rijksbijdragen om ontwikkelingen mogelijk te maken.

Hoewel de renovaties van de Hartelbrug en Spijkenisserbrug van 2024 en 2025 achter de rug zijn krijgt onze regio ook de komende jaren nog te maken met regionale verkeershinder. Nissewaard blijft hierbij aandringen op zoveel mogelijk hinderbeperking en communicatie.
Daarnaast blijven we alert op voortgang van het eerder door Rijk en regio besloten maatregelpakket om de bereikbaarheid van Voorne-Putten te verbeteren. We blijven ons onverminderd inzetten voor het versterken van de bereikbaarheid van Nissewaard.
Lokaal investeren we in betere fietsvoorzieningen. En we werken we toe naar de realisatie van het Trambaanpad.
Door de vernieuwing van het metro busstation heeft het openbaar vervoer een kwaliteitsimpuls gekregen. Daarnaast werkt de gemeente met de Metropoolregio aan verdere verbetering van het openbaar vervoer.
Op het gebied van verkeersveiligheid blijft de gemeente investeren in de aanpak van verkeersonveilige locaties en in gedragsaanpakken verkeersveiligheid (in samenwerking met de MRDH).

Nissewaard heeft als ambitie om in 2050 energieneutraal, aardgasvrij, klimaatbestendig, waterrobuust en circulair te zijn. Dit draagt bij aan een leefbare, toekomstbestendige gemeente, en helpt inwoners met bestaanszekerheid door bijvoorbeeld voorspelbare en betaalbare uitgaven aan energie, beheerste klimaatrisico’s voor woningen en toekomstbestendige banen in nieuwe circulaire bedrijfsmodellen. Wij werken aan het uitvoeren van wettelijke- en gesubsidieerde taken van het klimaatakkoord, het Deltaprogramma/Deltaplan Klimaatadaptatie en het Rijk en aan het scheppen van de randvoorwaarden en de ijkpunten om tot een leefbare en toekomstbestendige gemeente te komen.

Er wordt veel ontwikkeld in Nissewaard. Deels vindt dat plaats op gronden van de gemeente, zoals in Kreken van Nibbeland, Krekenbos en De Elementen. Hierin heeft de gemeente een actieve, risicodragende rol. Om op die risico’s zo goed mogelijk in te spelen worden voor deze projecten grondexploitaties opgesteld. De effecten van economische marktomstandigheden kunnen een negatief effect hebben op het financiële resultaat van de grondexploitaties. Jaarlijks monitoren we de marktomstandigheden en passen we de grondexploitaties daarop aan. Naast de grondexploitaties worden er ook projecten ontwikkeld op gronden die in eigendom zijn van projectontwikkelaars, vastgoedbeleggers of woningcorporaties. Hier speelt de gemeente een faciliterende, ondersteunende en stimulerende rol, waarbij de inzet zich vooral richt op het creëren van de juiste planologisch/juridische omstandigheden zodat de ontwikkelende partij tot realisatie kan overgaan.
De gemeente loopt hier geen direct financieel risico, maar heeft ook minder invloed op de snelheid van de ontwikkelingen. We zetten ons in om samen met de initiatiefnemers te komen tot een kwalitatief goed, maar ook financieel haalbaar plan.

Nissewaard zet in op het versterken van de economische structuur door te investeren in een aantrekkelijk woon- en vestigingsklimaat en een goed opgeleide beroepsbevolking. Een goede dienstverlening aan ondernemers is essentieel voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en daarmee voor het behoud en de groei van werkgelegenheid. We zorgen voor up-to-date digitale dienstverlening via de website Ondernemen en een actief accounthouderschap. Samen met vastgoedeigenaren en ondernemers op de bedrijventerreinen verkennen we, mede dankzij een financiële bijdrage van de MRDH, de mogelijkheden om de bestaande ruimte beter te benutten. Daarnaast vraagt ook de ontwikkeling van nieuwe bedrijfsruimte aandacht. De gemeente streeft daarom naar uitbreiding van het areaal aan bedrijventerreinen, omdat de bestaande terreinen volledig zijn uitgegeven. Intensivering biedt slechts beperkt extra ruimte, terwijl er ook transformatieopgaven spelen. Behoefteramingen van provincie en regio laten zien dat de vraag naar bedrijfskavels groot is en het aanbod beperkt. 

Ook het kernwinkelgebied blijft een belangrijk aandachtspunt. Hoewel de leegstand is afgenomen en het aantal vierkante meters detailhandel in het winkelcentrum van Spijkenisse succesvol is teruggebracht, vraagt het centrum blijvende inzet. De inmiddels compactere binnenstad moet aantrekkelijker worden gemaakt, onder andere door verbetering van de openbare ruimte en logischere looproutes. In samenwerking met vastgoedeigenaren en ondernemers in het centrum van Spijkenisse, en met behulp van onder andere rijkssubsidies vanuit het programma Impulsaanpak Winkelgebieden, werken we aan de uitvoering van plannen uit het Koersdocument. Voorbeelden hiervan zijn het project De Spijkse Trap en het gevelfonds Voorstraat.

Nissewaard kan dit niet alleen realiseren. Samenwerking met ondernemers, kennisinstellingen, inwoners en andere overheden is essentieel. Deze regionale samenwerking vindt plaats op Voorne-Putten, binnen de MRDH-regio en de Zuid-Hollandse Delta. Na de succesvolle verlenging van de Bedrijveninvesteringszones Stadscentrum en Halfweg-Molenwatering in 2025 ondersteunt Nissewaard in 2026 de verlenging van BIZ Akkerhof.

De provincie Zuid Holland heeft een nieuwe subsidieverordening voor de recreatiegebieden in de gehele provincie. Inmiddels is bekend dat voor de komende vier jaar de bijdrage nog vergelijkbaar is met voorgaande jaren. Echter zijn de effecten van de verschillende voorwaarden nog niet helemaal bekend. Binnen het recreatieschap wordt verder gewerkt aan de mogelijkheden om de teruggang in subsidie op te vangen. Inmiddels is duidelijk dat de verwachte subsidieverlaging voor een aanzienlijk deel opgevangen kan worden door optimalisaties binnen de begroting van het recreatieschap.

Door de uittreding van de provincie Zuid-Holland en de gemeente Rotterdam per 1 januari 2018 alsmede de fusie van de gemeenten Hellevoetsluis, Brielle en Westvoorne tot de gemeente Voorne aan Zee per 1 januari 2023 is een situatie ontstaan waarin er nog slechts twee deelnemers zijn in het recreatieschap. De gemeente Voorne aan Zee heeft begin 2025 voorgesteld te onderzoeken of de huidige organisatie in het recreatieschap nog wel passend is voor de toekomst en hierbij een eventuele ontbinding van het recreatieschap mede te onderzoeken. Onderzoeksbureau Haskoning heeft opdracht gekregen om namens beide gemeenten hiernaar onderzoek te verrichten. Aangezien het onderzoek nog loopt heeft de gemeente op dit moment nog geen inzicht op wat de gevolgen van een eventuele ontbinding zullen zijn.

De nieuwe subsidieregeling cultuur is per 2026 voor het eerst toegepast. Aanpassingen of finetuning is niet nodig gebleken waarmee voor de komende jaren een werkbare regeling voor handen is die recht doet aan de activiteiten en initiatieven van culturele organisaties in Nissewaard, die bijdragen aan de doelstellingen uit de cultuurnota. Er blijft wel, zoals eerder gemeld, spanning staan op het beschikbare budget in relatie tot het aantal ondersteuningswaardige initiatieven. 

Voor de grote culturele instellingen geldt dat ontwikkelingen en uitvoering van plannen die hun plek in de culturele infrastructuur voor de komende jaren versterken, (zo goed als) zijn afgerond. Voor de bibliotheek ZHE is dit de fusie, voor Theater De Stoep de uitbreiding van de grote zaal en voor NIS (de nieuwe naam voor het Centrum voor de Kunsten) de verbouwing met uitbreiding van voorzieningen en de toevoeging van oefenruimtes. Daarmee kunnen meer inwoners van Nissewaard actief deelnemen aan kunst en cultuur en hun talent ontwikkelen.

Voor het bibliotheekwerk staat de invoering van de Zorgplichtwet op de rol, waarop bibliotheek en gemeente zich gezamenlijk voorbereiden. Welke plek en welk belang de gemeente aan kunst en cultuur hecht en welke doelstellingen daarmee bereikt moeten worden, wordt vastgelegd in de nieuwe cultuurnota die eind 2026 wordt vastgesteld.

Iedereen, jong en oud, kan meedoen en wie dit niet kan, ook niet met ondersteuning uit de omgeving, helpen we daarmee. Die hulp is laagdrempelig en dicht bij huis. Uitdagingen als vergrijzing, complexere problematiek binnen gezinnen, gebrek aan arbeidskrachten in de hulpverlening en wijzigingen in het rijksbeleid maken dit ingewikkeld. Tegelijkertijd willen we de ondersteuning ook betaalbaar houden: goede lokale hulp die binnen begroting kan worden uitgevoerd.

Eind 2023 werd al duidelijk dat dit laatste een zeer grote uitdaging zou worden. Uiteindelijk zijn in de begroting van 2025 diverse structurele bezuinigingstaakstellingen opgenomen van ongeveer € 12,5 miljoen voor het sociaal domein, naast taakstellingen vanuit de rijksoverheid. Inmiddels is circa tweederde van het bedrag van de lokale bezuinigingstaakstellingen structureel ingevuld. Op het gebied van (specialistische) jeugdhulp ligt wel een uitdaging om de taakstellingen te halen. Met name de oplopende taakstelling op de regionaal ingekochte specialistische Jeugdhulp (RBOK), vormt een risico. Dit maakt dat de openstaande totale bezuinigingstaakstelling Nissewaard meerjarig nog oploopt van € 3,4 miljoen in 2026 naar € 8,3 miljoen vanaf 2028.

Eind 2025 en begin 2026 is de New Town problematiek in beeld gebracht die te maken heeft met Spijkenisse als voormalige groeikern. Het leverde een integraal beeld op over hoe het groeikernenbeleid van de rijksoverheid heeft geleid tot onder meer sociaal-maatschappelijke problemen. Spijkenisse is een snel gegroeide stad met veel dezelfde soort goedkope woningen en weinig variatie. Het aangewezen zijn als groeikern heeft gezorgd voor weinig sociale samenhang, meer armoede, gezondheidsproblemen en een grotere druk op veiligheid en hulpverlening. De inwoners die in de groeikern zijn komen wonen, zijn nu ouder, waardoor de problematiek die voortvloeit uit vergrijzing eerder en heviger zichtbaar is. Doordat duurdere woningen schaars zijn, trekken mensen weg die stijgen op de sociaal-maatschappelijke ladder. Hier komen kwetsbare gezinnen uit andere gemeenten voor terug, zoals bijstandsgerechtigden en (eenouder)gezinnen die verhoudingsgewijs meer jeugdhulp nodig hebben. Deze selectieve migratie leidt tot een negatieve spiraal van grotere problematiek, minder sociale cohesie en een sterker gevoel van onveiligheid. Om deze spiraal te doorbreken, volstaat het reguliere lokale beleid niet; er is meer nodig dan in de meeste andere gemeenten en zelfs dan in andere new towns. De grootste opgaven binnen het sociaal domein zijn vanuit deze new town problematiek:

• Veel inwoners hebben financiële zorgen, of hebben schulden en leven in armoede. Het gaat in Nissewaard om gemiddeld meer inwoners dan in andere gemeenten.
• De sociale cohesie in Spijkenisse is laag. Een stevige sociale basis is een voorwaarde om de sociale cohesie, en daarmee ook het gevoel van veiligheid in de buurt, te vergroten.
• Jeugdigen in (met name) Spijkenisse krijgen een lager schooladvies dan in andere gemeenten en er zijn meer voortijdig schoolverlaters. Ook wordt meer jeugdhulp ingezet. Dit beperkt de kansen voor een stabiele toekomst.
• De vergrijzingspiek komt in Nissewaard eerder dan in andere gemeenten; de combinatie van vergrijzing en beperkte hoeveelheid arbeidskrachten in de zorg vormt een risico.

In 2026 zullen bestuurlijk keuzes gemaakt moeten worden welke zaken prioriteit hebben en welke aanpak wenselijk is. Hierover is in deze perspectiefnota nog geen duidelijkheid te geven. Wel is helder dat de middelen die hiervoor binnen de begroting beschikbaar zijn, zeer beperkt zijn.

De structurele budgetten vrouwenopvang (VO) en maatschappelijke opvang (MO) worden naar rato steeds krapper doordat de decentralisatie uitkeringen VO en MO vanuit het Rijk worden geïndexeerd in de algemene uitkering van alle regiogemeenten, maar niet wordt toegevoegd aan het budget voor VO en MO van de centrumgemeente. Hierover is met de ZHE-gemeenten in overleg getreden, voornemen is om in de toekomst de jaarlijkse indexatie vanuit de regiogemeenten over te hevelen naar de centrumgemeente.

Op 1 januari 2026 zijn de inkoopovereenkomsten voor Vernieuwd Beschermd wonen ingegaan. Er zijn meer beschermde en begeleide woonplekken ingekocht en een grotere variatie aan zorgvormen, met als doel meer passende zorg, kortere wachtlijsten, meer op- en afschalingsmogelijkheden en een betere benutting van het budget voor beschermd wonen. De maatschappelijke opvang wordt in 2026 getransformeerd tot decentrale sociaal hostels waarbij vanaf 2027 ook middelen vanuit het budget beschermd wonen worden ingezet als dekking voor de sociaal hostels. Twee van de vier sociaal hostels worden in 2026 gerealiseerd. De regionale gezinsopvang is afgebouwd per 1 april 2026 en dit is nu een lokale verantwoordelijkheid. In Nissewaard zijn daarom 8 lokale opvangwoningen gerealiseerd voor dakloze gezinnen. Ook wordt er regelmatig gebruik gemaakt van hotelplaatsingen tijdens de onderzoeksfase tot het recht op een voorziening vastgesteld is. Deze kosten worden lokaal gefinancierd.

In 2027 worden meerdere ontwikkelingen verwacht. Hierin staat een ding centraal. Gemeenten krijgen te maken met een toenemende verwachting om integraal en mensgericht te werken.

Het kabinet stuurt op een eenvoudiger stelsel met meer ruimte voor maatwerk en minder nadruk op sanctionering. Fase 2 en 3 van de Participatiewet in balans treedt in werking. Er liggen meerdere wetsvoorstellen bij de Tweede Kamer welke impact zullen hebben op de uitvoering. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Wet handhaving sociale zekerheid en Wet proactieve dienstverlening.
Vanuit het Rijk zijn of worden hiervoor middelen vrijgemaakt. Onbekend is of deze afdoende zullen zijn.

Het Rijk, gemeenten, VNG en NVVK werken aan uitbreiding van vroegsignalering. Richting 2027 wordt gestuurd op:

• meer signaalpartners (zoals Belastingdienst en toeslagen); 
• hogere contact- en bereikpercentages;
• snellere gegevensuitwisseling;
• meer uniforme landelijke uitvoering.

Sinds 2026 gelden aangescherpte regels voor energieleveranciers, waaronder verplichte persoonlijke contactpogingen vóór melding aan gemeenten en betere gegevenskwaliteit bij signalen. Verwacht wordt dat deze lijn richting 2027 verder wordt uitgebreid naar andere vaste-lastenpartners. De bewaartermijn van zogeheten vroegsignalen is inmiddels verlengd van zes naar twaalf maanden.
Dit past binnen een bredere ontwikkeling waarin gemeenten meer ruimte krijgen om signalen te combineren, trends te herkennen en “recidive” te voorkomen.

Als gemeente blijven we voor grote opgaven staan:

• het begeleiden van statushouders en gezinsmigranten;
• het combineren van taal, participatie en werk vanaf de start;
• het voorkomen dat nieuwkomers langdurig afhankelijk worden van uitkeringen.

Daarbij blijft de druk op huisvesting, begeleiding en maatschappelijke integratie groot. Vanuit het Rijk zijn verder nieuwe wetten en maatregelen aangekondigd, zo werkt het kabinet aan verschillende nieuwe wetgeving en de implementatie van het Europees Asiel- en Migratiepact. Wat de precieze impact hiervan zal zijn is op dit moment nog niet geheel duidelijk.