2. Financieel perspectief 2026 – 2030

De basis voor het financieel perspectief voor 2026 en verder wordt gevormd door de saldi (Algemene Dienst en stelpost Sociaal Domein) in de lopende begroting 2026 – 2029. Deze bedragen € 7,5 miljoen in 2026 aflopend tot - € 6,9 miljoen in 2029. Daarnaast is voor de begroting 2027 – 2030 een technische doorrekening gemaakt van de huidige meerjarenraming rekening houdende met de verwachte loon- en prijsstijging voor 2027 en is een inventarisatie gedaan van de gesignaleerde knelpunten voor het lopende jaar 2026 en de op te stellen programmabegroting 2027 – 2030.
Onderstaand wordt hier nader op ingegaan.

In bijlage II wordt een nadere uiteenzetting gegeven van de betreffende knelpunten. Daar zijn ook de knelpunten met betrekking tot het Sociaal Domein terug te vinden.

De begroting 2026 laat een positief saldo zien van € 6,7 miljoen. Voor de begroting 2027 – 2030 is sprake van een positief saldo van € 2,8 miljoen in 2027 aflopend tot een negatief saldo van - € 10,3 miljoen in 2030. In paragraaf 2.5 Aanpak sluitende begroting 2026 – 2030 zal nader ingegaan worden op het voorstel hoe hier mee om te gaan voor het opstellen van de begroting 2027 - 2030. 

Voor de volledigheid zijn in de bovenstaande tabel het risico op het (gedeeltelijk) wegvallen van de suppletie-uitkering ad € 4,4 miljoen per jaar, de meicirculaire 2026, de (eind)analyse van de begroting 2027 – 2030 en de septembercirculaire 2026 toegevoegd aan de tabel. Deze onderwerpen zullen in positieve dan wel negatieve zin van invloed zijn op het financieel perspectief. Omdat de hiermee samenhangende financiële effecten pas in de loop van de zomer duidelijk zullen worden, zal hier bij de programmabegroting 2027 – 2030 nader over geadviseerd worden. De uitzondering hierop betreft de meicirculaire 2026. Deze circulaire was op het moment dat deze perspectiefnota in de collegevergadering werd behandeld nog niet geanalyseerd. Om de informatie rondom de Perspectiefnota 2027 zo compleet en actueel mogelijk te laten zijn, zal getracht worden om voor de gemeenteraadsbehandeling een eerste analyse van de meicirculaire 2026 via een brief toe te zenden.
Afhankelijk van de financiële effecten van het risico op het (gedeeltelijk) wegvallen van de suppletie-uitkering ad € 4,4 miljoen per jaar, de meicirculaire 2026, de (eind)analyse van de begroting 2027 – 2030 en de septembercirculaire 2026 kan het zijn dat opgenomen knelpunten en beschikbaar gestelde middelen voor de realisatie van diverse ambities heroverwogen worden, zodat de gemeenteraad in november 2026 een sluitende (meerjaren)begroting ter besluitvorming kan worden aangeboden.

Naast de bovengenoemde zaken zijn ook de verwachte ontwikkelingen met betrekking tot het Sociaal Domein van belang voor het financieel perspectief van de gemeente.

Onderstaand wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de post “Indexering SD” en “overige mutaties PPN 2027 SD per thema”.

Voor een nadere toelichting op de afzonderlijke posten wordt verwezen naar bijlage II.

Daarmee wordt in deze Perspectiefnota 2027 voor een bedrag van € 0,8 miljoen in 2026 aflopend tot € 0,7 miljoen in 2030 aan bezuinigingen ingevuld.

In bijlage III Bezuinigingen 2026 -2030 wordt een en ander nader toegelicht.

Op basis van het bovenstaande sluiten de jaren 2026 en 2027 met positieve saldi en de jaren 2028 en verder met negatieve saldi. Dit laatste is vooral als gevolg van de aanvullende knelpunten ten aanzien van de Jeugdzorg.

Om volgens de financiële spelregels te bepalen of sprake is van niet alleen een sluitende, maar ook een structureel en materieel sluitende, begroting is het zaak om rekening te houden met incidentele lasten en baten en (nog) niet bestede stelposten. In de onderstaande tabel is dit verwerkt.

Op basis van de bovenstaande tabel bedraagt het gecorrigeerde begrotingssaldo voor 2026 € 3,1 miljoen positief aflopend naar - € 18,7 miljoen negatief in 2030. Dit structurele nadeel betreft voor - € 13,3 miljoen openstaande bezuinigingen en knelpunten met betrekking tot de Jeugdzorg.
Vanuit het perspectief dat het Rijk ook structureel z’n verantwoordelijkheid moet nemen voor de stijgende kosten van de Jeugdzorg, wordt voor de begroting 2027 – 2030 dan ook de lijn gevolgd die De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft geadviseerd in haar brief “Begrotingsadvies 2027-2030” van 19 mei 2026: “maak de begroting voor 2027 sluitend en breng vanaf 2028 baten en lasten voor jeugdzorg in balans met (redactie: negatieve) stelposten, waarbij de lasten voor jeugdzorg zo realistisch mogelijk worden geraamd”.
In de brief van de VNG wordt ook geadviseerd om te kijken naar de onderuitputting van budgetten. Ook dit advies nemen we over en zal nader onderzocht worden.
Verder is in 2024 (onderzoek gemeentefondsspecialiste dhr. J. Verhagen) geconstateerd dat gemeenten al jaren steevast te weinig compensatie voor inflatie ontvangen van het Rijk via hun Algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Ook bij deze perspectiefnota zijn diverse indexatieknelpunten geconstateerd. De achterblijvende inflatiecompensatie vanuit het Rijk komt de financiële situatie van Nissewaard logischerwijs niet ten goede.

Op basis van de gehanteerde indexatieberekening door Nissewaard bedraagt de stijging voor tarieven en heffingen 2027 1,52%. Gezien het achterblijven van de compensatie vanuit het Rijk de afgelopen jaren en de geconstateerde indexatieknelpunten zal richting de begroting 2027 – 2030 nog nader bekeken worden of het te hanteren stijgingspercentage voor tarieven en heffing van 1,52% nog heroverwogen moet worden.
Zolang het solvabiliteitspercentage (Eigen Vermogen / Totaal vermogen x 100%) van de gemeente 20% of hoger bedraagt mag een deel van de Algemene reserve ingezet worden als dekkingsmiddel waarbij dit getypeerd wordt als ‘structureel’. Voor Nissewaard gaat om een bedrag van (maximaal) ca € 4 miljoen. Voor het begrotingsjaar 2027 wordt voorgesteld om dit (deels) in te zetten als dekkingsmiddel. 

Bij de Programmabegroting 2027 – 2030 zal, rekening houdende met de meicirculaire 2026, de eindanalyse van de begroting 2027 – 2030 en de septembercirculaire 2026, nader geadviseerd worden over het financieel perspectief.

In bijlage VI is een overzicht van de investeringskredieten opgenomen zoals deze voor het lopende jaar beschikbaar zijn gesteld en voor de komende jaren verwacht worden. Zoals is te zien staat er voor 2026 een bedrag van € 63,1 miljoen aan lopende investeringen open. De kapitaallasten die met deze investeringen samenhangen zijn al via eerdere besluitvorming gedekt in de begroting.

Voor een compleet beeld van het financieel perspectief zijn zowel de verwachte ontwikkelingen ten aanzien van de exploitatie als de Algemene reserve van belang. Deze laatste vormt immers de belangrijkste buffer om risico’s op te vangen. Deze risico’s betreffen voornamelijk de grondexploitaties en de algemene uitkering.
De verwachte ontwikkeling van de Algemene reserve er als volgt uit.

Naast de Algemene reserve beschikt de gemeente Nissewaard ook nog over andere (bestemmings-) reserves. In bijlage V is hiervan het verloop terug te vinden.

De gemeentelijke huishouding is zowel beleidsmatig als financieel zeer omvangrijk. Hier zijn onvermijdelijk risico’s mee verbonden. Om het financiële huishoudboekje op orde te houden is het zaak om bewust met deze risico’s bezig te zijn (risicomanagement). Dit begint met het in kaart brengen van potentiële risico’s en de daarmee samenhangende financiële effecten, het (waar) mogelijk reduceren van deze risico’s en zorgen voor voldoende weerstandsvermogen om de financiële effecten die met de risico’s samenhangen op te kunnen vangen. Jaarlijks wordt de gemeenteraad hierover via de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheer in de begroting en jaarrekening geïnformeerd en geadviseerd. 

Uitgaande van de bij de Jaarstukken 2025 bepaalde benodigde weerstandscapaciteit, de reserves welke tot de weerstandscapaciteit worden gerekend² en de standen van de reserves zoals vermeld in bijlage V, ziet de weerstandsratio er als volgt uit.

De streefwaarde van de weerstandsratio bedraagt 1. Op basis van het bovenstaande meerjarenoverzicht beschikt de gemeente Nissewaard over een “uitstekend” weerstandsvermogen.

Jaarlijks krijgt de gemeente via de algemene uitkering uit het Gemeentefonds compensatie voor de verwachte loon- en prijsstijgingen. Omdat onze begroting in constante prijzen wordt geraamd, worden de meerjarige loon- en prijsstijging bij de raming van de algemene uitkering buiten beschouwing gelaten. Immers, wanneer de verwachte loon- en prijsstijging voor 2028 reeds als beschikbare ruimte bij de voor de begroting 2027 – 2030 wordt betrokken, is er bij het opstellen van de begroting 2028 – 2031 geen ruimte meer om de loon- en prijsstijging 2028 te kunnen betalen.
Dit neemt niet weg dat er wel inzicht gegeven kan worden in de loon- en prijscompensatie welke de komende jaren via de algemene uitkering verwacht wordt. Ten behoeve van dit inzicht wordt de algemene uitkering inclusief de loon- en prijscompensatie voor de komende jaren geraamd. Deze loon- en prijscompensatie wordt vervolgens geparkeerd op een stelpost, ter dekking van de verwachte loon- en prijsstijgingen bij de komende begrotingen.

Het aantal woningen en inwoners fluctueert van jaar tot jaar. Hoewel dit op het totaal van beperkte omvang is, kan dit wel extra lasten voor de gemeente met zich meebrengen alsook extra baten. Zo zal bijvoorbeeld het bouwen van extra woningen leiden tot een groter gebied dat beheert moet worden. Daar staat dan weer tegenover dat de extra woningen en inwoners leiden tot een hogere algemene uitkering en meer OZB-inkomsten. Een en ander vice versa bij een daling van het aantal woningen en inwoners.
Net als de hierboven genoemde meerjarige loon- en prijscompensatie is het de bedoeling om hiermee meer inzicht te creëren in de verwachte toekomstige groei (en krimp) van onze gemeente.

Met het opstellen van de programmabegroting 2027 – 2030 zal deze stelpost worden geactualiseerd.